Logo
१८ मंसिर २०७९, आईतवार
     Sun Dec 4 2022
E-paper
  English Edition
   Unicode
Logo

हिजाबविरुद्धको आन्दोलन र महिला स्वतन्त्रता



सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिपछि इरानको कट्टरपन्थी सरकारले महिलाहरूका लागि हिजाब र खुकुलो लुगा अनिवार्य गरेको थियो । त्यसअघि इच्छा गर्नेहरूले मात्र हिजाब लगाउने गर्थे । सरकारको बाध्यकारी नियम पछि त्यहाँका महिलाहरू सामुन्द्रीक किनारा मात्रै होइन सडकमा पनि बिकीनीमा निस्किए । तर, त्यहाँका कट्टरपन्थीहरूले बल प्रयोग गरी उनीहरुको रहर समाप्त पारिदिए ।

जहाँ जहाँ इस्लामिक कट्टरपन्थीहरू सत्तामा आउँछन्, उनीहरूले सबैभन्दा पहिले महिलाको स्वतन्त्रता र अधिकार खोस्छन् । उनीहरू महिलालाई यौनजन्य वस्तु, पुरुषको दास र बच्चा उत्पादन गर्ने मेसिनको रूपमा हेर्छन् । उल्लेखनीय छ कि लामो समयदेखि बंगलादेशका महिलाहरूलाई हिजाब लगाउने अभियान चलिरहेको छ । गत शताब्दीको सातौं/आठौं दशक र आजको बंगलादेशमा जमिन–आकाशको अन्तर छ । अहिले त्यहाँका युवती र महिलालाई कालो कपडा र हिजाबको पर्दाले ढाक्न खोजिएको छ ।

के गत शताब्दीमा बंगलादेशका जनता धार्मिक थिएनन् ? पक्कै पनि त्यतिबेला उनीहरू आजभन्दा कम धार्मिक थिएनन् । त्यसपछि के भयो कि महिलाको पहिरनमा यस्तो आमूल परिवर्तन ल्याउनु पर्यो ? यो परिवर्तनको कारण वास्तवमा धार्मिक होइन । आजको इस्लाम धार्मिक इस्लाम होइन, तर राजनीतिक इस्लाम हो । मस्जिद र मदरसाहरूमा प्रचार गरिएको इस्लाम राजनीतिक इस्लाम हो । यद्यपि बंगलादेशका केही धर्मगुरुहरूले हिजाब अनिवार्य नभए पनि यो ऐच्छिक भएको बताउँछन् ।

स्पष्ट छ, जुन दिन कट्टरपन्थीहरूले यसलाई लिनेछन्, उनीहरूले हिजाबलाई ऐच्छिकको सट्टा अनिवार्य बनाउनेछन्, जुन आज इरानमा भइरहेको छ । शिया र सुन्नीबीच भिन्नता र विरोध छ, तर तिनीहरूको कट्टरपन्थी सोचमा कुनै भिन्नता छैन । महिला दुबैको निशानामा छन् । महिलालाई परास्त गर्ने, उनीहरुको शिक्षामा अवरोध खडा गर्ने, उनीहरुलाई आत्मनिर्भर बन्न नदिने र आत्मविश्वास र आत्मसम्मानका साथ बाँच्न नदिने यी दुवैको उद्देश्य हो । इरानी केटीहरू धेरै वर्षदेखि हिजाबको विरुद्ध लड्दै आएका छन् ।

केही वर्ष पहिले, इरानमा एउटी केटीले मानिसहरूलाई सडकको छेउमा रहेको युटिलिटी बक्सको माथि उभिएर आफ्नो टाउकोबाट सेतो स्कार्फको बटन फुकालेर लट्ठीमा बेरेर सडकमा हिँडिरहेको देखाइन् । पुरुष सर्वोच्चतालाई चुनौती दिने दृश्य यति लोकप्रिय भयो कि इरानका अन्य सहरका केटीहरूले पनि त्यस्तै गरे । केही साहसी केटीहरूले मस्जिदको गुम्बजमा चढेर टाउको खोलेर हावामा हल्लाएका थिए ।

हिजाबको त्यो प्रतीकात्मक विरोधको अर्थ थियो कि सबै महिलाहरूलाई हिजाब लगाउन बाध्य पार्न सकिँदैन । तर कट्टरपन्थी राष्ट्र इरान हिजाबको मामिलामा महिलालाई छुट दिन तयार छैन । उसले एकपछि अर्को विद्रोही युवतीलाई पक्राउ गरी कारबाही गरिरहेको छ । महसा अमिनी नामकी २२ वर्षीया युवतीलाई हिरासतमा लिइयो, र पछि हिजाब निकै छोटो भएकोले कुटपिट गरी हत्या गरियो !

At least 41 dead as protests rock Iran in week following death of Mahsa Amini, state TV says | CBC News

महसाको मृत्युपछि हजारौं महिला र पुरुष इरानको सडकमा उत्रिए । फलस्वरूप, हिजाबविरुद्ध फेरि चर्को आवाज उठेको छ । धेरै केटीहरु खुल्ला बाटोमा आएर हिजाब हावामा फहराएर प्रहरी र सरकारलाई चुनौती दिएका छन् । कतिपय युवतीले हिजाबमा आगो लगाएका छन् भने कतिपयले सडकमै कपाल काटेका छन् । र हिजाबविरुद्धको यो आन्दोलन अब इरान केन्द्रित छैन ।

महिला स्वतन्त्रताको पक्षमा रहेका हिजाबको विरुद्धमा विश्वका विभिन्न देशका मानिसहरुले पनि आवाज उठाइरहेका छन् । यसैबीच, कट्टरपन्थी समाजका केहीले व्यक्तिले भने हिजाबको आवश्यकताको पक्षमा तर्क गरिरहेका छन् । उनीहरुले हजाब विरोधीलाई कारबाही गर्नुपर्ने तर्क गरिरहेका छन् ।

यस उपमहाद्वीपको बंगलादेश र पाकिस्तानमा जसरी कट्टरवादको उदय भएको छ र जसरी महिलाले व्यापकरूपमा हिजाब र बुर्का धारण गरेर राजनीतिक इस्लामको मार्गलाई सहज बनाएका छन्, ती दुई देशमा पनि आगामी दिनमा महिलाले बुर्का लगाउनेछन् । हिजाब अनिवार्य बनाइयो भने अचम्म मान्नु पर्दैन । बंगलादेशका मदरसाहरूमा अध्ययनरत केटीहरूलाई कट्टरपन्थीहरूले बुर्का लगाउन बाध्य पार्छन् ।

अहिले यस्ता तत्वहरूले कलेज र विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत छात्राहरूलाई बुर्का लगाउन दबाब दिइरहेका छन् । बंगलादेशको ढाका विश्वविद्यालय मानवअधिकारको पक्षमा विद्यार्थी आन्दोलनको लामो इतिहासको साथ एक प्रमुख धर्मनिरपेक्ष शिक्षा संस्थाको रूपमा स्थापित छ । यदि कट्टरपन्थीहरूले उच्च शिक्षाको यस्तो प्रसिद्ध संस्थाको छुट्टै धार्मिक पहिचान बनाउन सफल भएमा यो राजनीतिक इस्लामको ठूलो जीत हुनेछ ।

हरेक केटीलाई हिजाब अनिवार्य बनाउनु कट्टरपन्थीहरुको षडयन्त्र हो । यो षड्यन्त्र सफल हुनुअघि नै बंगलादेशी युवतीले बिना हिजाब र दुपट्टा रहित सेफ फुटबल च्याम्पियनसिप जितेर देशको गौरव बढाएका छन् । अहिले त्यहाँ हावी भएका कट्टरपन्थीहरुको देशलाई गौरवान्वित बनाउन कुनै योगदान छैन । यो स्पष्ट छ कि बुर्का र हिजाब लगाएका केटीहरूलाई फाइदा हुने छैन ।

केटीहरूलाई अगाडि बढ्न दिनुपर्छ । खाने, पहिरन लगाउने स्वतन्त्रता दिनुपर्छ । जीवनमा आफ्नो रोजाइको क्षेत्र रोज्न दिनुपर्छ । यो २१औँ शताब्दीमा केटीहरुलाई हिजाब र बुर्काले घेरेर राख्न खोज्नु दुःखको कुरा मात्र हो । इरानका केटीहरूको स्वतन्त्रताको लागि उठेर विश्वभरका केटीहरु एकजुट हुन आवश्यक छ । एजेन्सीबाट


यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

काठमाडौं । संविधान जारी पछि भएको पहिलो निर्वाचनपश्चात धेरै नेपालीले राजनीति स्थिरतासहित समृद्धिको यात्रामा

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनको मतपरिणाम आउने क्रम अन्तिम चरणमा पुगेसँगै नयाँ सरकार गठनको

काठमाडौं । सत्तागठबन्धनको प्रमुख माओवादी केन्द्रले सरकार निर्माणका लागि सबै विकल्प खुला राख्ने निर्णय

काठमाडौँ । दोलखामा प्रतिनिधिसभा सदस्यमा नेकपा(एमाले) ले अग्रता लिएको छ । हालसम्म ३४ हजार