हामी सबैकाे संसारन्यूज

शिक्षाविद् डा. मनप्रसाद वाग्लेले काठमाडौँ विश्वविद्यालय अन्य विश्वविद्यालयको तुलनामा नकरात्मकता कम भएपनि विस्तारै विस्तारै यसको साख र गुणस्तर खस्कँदै गएको बताएका छन् । यो विश्वविद्यालय आजका मितिसम्म उच्च शिक्षामा गुणस्तरको पर्यायवाची मानिएपनि गएको एक दशकबाट ओरालो लाग्दै गएको उनको अनुभव छ ।

काठमाडौँ विश्वविद्यालय किन ओरालो लाग्दै गैरहेको छ त भन्ने बारे उनले १० रोगको पहिचान गरेका छन् । आउँदा दिनमा यी रोगबाट काठमाडौँ विश्वविद्यालयले मुक्ति पाओस् भन्ने शुभेच्छासमेत उनले व्यक्त गरेका छन् ।

सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा उनले लेखेका छन् :
काठमाडौँ विश्वविद्यालयको चर्चा अरू विश्वविद्यालयको तुलनामा किन कम नकारात्मक हुन्छ ? किनभने यो विश्वविद्यालय आजका मितिसम्म उच्च शिक्षामा गुणस्तरको पर्यायवाची मानिन्छ । तर विडम्बना, गएको एक दशकमा विस्तारै ओह्रालो लाग्न थालेको यसको साख र गुणस्तरले शिक्षामा चासो राख्ने सवैको मनमा अहिले एक प्रकारको डरले डेरा जमाउन लागेको देखिन्छ । यस विश्वविद्यालयमा प्रवेश गर्न चाहने थुप्रै विद्यार्थी र तिनका अभिभावक पहिलाको जस्तो आश्वस्त देखिंदैनन्आखिर किन त ?

१) काठमाडौँ विश्वविद्यालयका डीन भनेका उपकुलपतिका खल्तीका यस म्यान हुन् । यिनीहरूको हैसियत अरू विश्वविद्यालयको क्याम्पस प्रमुख जत्तिको पनि छैन । आफ्नो पद लोलुपताले गर्दा ती खप्छन् तर बोल्दैनन् । स्वायत्तताको अभावमा यिनले काममा प्रगति गर्न सकेका छैनन् ।

२) काठमाडौँ विश्वविद्यालयका प्राध्यापक रैती हुन् प्राध्यापक होइनन् । किनभने तिनले आफ्ना समस्या उठान गरे ठेगान लगाइन्छन् भन्ने त्रास छ ।

३) काठमाडौँ विश्वविद्यालय अहिले पनि त्यहाँको बोर्ड अफ ट्रस्टीज भनिने पूर्व उपकुलपति, रजिस्ट्रार र तिनले चाहेका व्यक्तिको पकडमा छ जसले गर्दा उपकुलपति त्यसका गुलाम भएका छन् । तर उक्त बोर्ड कानूनी रूपमा अवैध छ र विश्वमा गठन भएका बोर्ड अफ ट्रस्टीज भन्दा नितान्त फरक, व्यक्तिगत स्वार्थ र सुविधामा रुमल्लिरहेको छ ।

४) सन् १९९१ मा गठन हुँदाको यसको सुक्ष्म स्वरूप अहिले झांगिएर निकै ठुलो भैसकेको छ तर कार्य विकेन्द्रीकरणको अभावमा यसको प्रभावकारिता खुम्चंदै गैरहेको छ । केन्द्रीकरणबाट प्रभावकारितामा ह्रास आएको छ ।

५) समयमा विज्ञापन नहुनाले वर्षौं देखि करारमा काम गर्ने प्राध्यापक र कर्मचारी निरास हुँदै गएका छन् । तर आफ्ना भनेर चिनिएका भने कुनै स्कुलमा नियुक्त भएको एक वर्ष नबित्दै स्थायी बन्ने र ३ वर्ष काम नगर्दै पदोन्नती हुने डरलाग्दो परम्परा बसेको छ ।

६) काठमाडौँ विश्वविद्यालयमा डीन हुन प्राध्यापक हुनुपर्छ र त्यसैले प्राध्यापकका लागि नियमावलीमा भएको व्यवस्था कुल्चेर रातारात प्राध्यापक बनाउने र डीनमा नियुक्त गर्ने प्रथाले निरन्तरता पाएको छ ।

७) यसका ७ वटा स्कुलका क्रियाकलाप कुनैको पनि अनुगमन र मूल्यांकनको व्यवस्था नभएकै कारण यसको साइज ठुलो हुँदै जाँदा गुणस्तरमा ह्रास आउन थालेको छ ।

८) व्यक्तिगत इर्ष्याकै कारण कतिपय डीन र प्राध्यापकलाई असम्मानजनक तरिकाले हटाउने परम्पराले निरन्तरता पाएको छ ।

९) विश्वविद्यालय सार्वजनिक हो तर व्यवस्थापन निजी प्रकृतिको भएकोले नेतृत्वमा बस्नेहरूमा ूहामीले जे गरे पनि हुन्छू भन्ने भावनाको विकास भएको छ ।

१०) आफैं कमाई गर्ने विश्वविद्यालय भएकोले विश्वविद्यालय अनुदान आयोग र सरकारी नीति नियम नमाने पनि यसले छुट पाइरहेको छ । जसको प्रत्यक्ष उदाहरण चिकित्सा शिक्षामा बढी देख्न सकिन्छ ।

आउँदा दिनमा यी रोगबाट काठमाडौँ विश्वविद्यालयले मुक्ति पाओस् र यसको गुणस्तर पूर्ववत फर्कियोस् भन्ने शुभकामना छ । जसको लागि प्रशासन र व्यवस्थापनमा निकै फड्को मार्ने गरी मेहनत गर्नुपर्ने आवश्यकता छ ।