हामी सबैकाे संसारन्यूज

काठमाडौं । भारत सरकारले चिनी निर्यातमा तत्काल प्रभावबाट प्रतिबन्ध लगाएसँगै यसको प्रत्यक्ष असर नेपाली बजारमा पर्ने संकेत देखिएको छ । नेपालले वार्षिक चिनी खपतको ठूलो हिस्सा भारतबाट आयात गर्दै आएको अवस्थामा यो निर्णयले बजारमा अभाव र मूल्यवृद्धिको दबाब बढाउने अनुमान गरिएको छ ।

भारतको वाणिज्य तथा उद्योग मन्त्रालयअन्तर्गतको विदेश व्यापार महानिर्देशनालयले सूचना जारी गर्दै कच्चा, सेतो तथा प्रशोधित चिनीको निर्यात आगामी सेप्टेम्बर ३० सम्मका लागि रोक लगाएको जनाएको हो । सरकारले चिनीलाई ‘निषेधित श्रेणी’मा राख्दै देशभित्र पर्याप्त आपूर्ति कायम राख्न र मूल्य नियन्त्रण गर्न यस्तो कदम चालिएको स्पष्ट पारेको छ ।

भारत विश्वकै दोस्रो ठूलो चिनी निर्यातकर्ता देश हो । तर लगातार दोस्रो वर्ष उत्पादन खपतभन्दा कम हुने अनुमान, कमजोर उखु उत्पादन तथा एल निनोका कारण मनसुन प्रभावित हुने जोखिम बढेपछि भारत सरकार निर्यात रोक्न बाध्य भएको बताइएको छ ।

भारतको निर्णय सार्वजनिक भएसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पनि चिनीको मूल्य उकालो लागेको छ । न्युयोर्कमा कच्चा चिनीको वायदा मूल्य दुई प्रतिशतभन्दा बढी बढेको छ भने लन्डनमा सेतो चिनीको मूल्य तीन प्रतिशतले वृद्धि भएको छ ।

नेपालमा यसको प्रत्यक्ष असर पर्ने देखिएको छ । स्वदेशी उत्पादनले कुल मागको आधा मात्र धान्ने भएकाले बाँकी चिनी मुख्य रूपमा भारतबाट आयात हुँदै आएको छ । अहिले नै नेपाली बजारमा चिनीको खुद्रा मूल्य प्रतिकिलो ९० देखि १०५ रुपैयाँसम्म पुगेको छ । प्रतिबन्ध लामो समय कायम रहे मूल्य अझ बढ्न सक्ने व्यापारीहरूको भनाइ छ ।

यससँगै सीमावर्ती क्षेत्रमा तस्करी बढ्ने जोखिम पनि देखिएको छ । विगतमा यस्ता प्रतिबन्धका बेला अवैध रूपमा चिनी भित्रिने र बजारमा कृत्रिम अभाव सिर्जना हुने समस्या देखिएको थियो ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार सरकारले समयमै वैकल्पिक आयात स्रोत खोज्न नसके आगामी चाडपर्वको समयमा बजारमा चिनीको संकट गहिरिन सक्नेछ ।