हामी सबैकाे संसारन्यूज

काठमाडौं । लामो समयदेखि विदेशमा उपचाररत नेपाली कांग्रेसका निवर्तमान सभापति तथा पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा भोलि अर्थात् साउन २९ गते स्वदेश फर्कंदै छन्। स्वास्थ्य उपचारपछि काठमाडौं आउन लागेका देउवालाई नेपाली कांग्रेसका नेता–कार्यकर्ताले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा भव्य स्वागत गर्ने तयारी गरेका छन्।

राष्ट्रिय भेला आयोजक समितिका संयोजक डा। शशांक कोइरालाको नेतृत्वमा देउवालाई स्वागत गर्ने कार्यक्रम तय भएको छ। नेता मीन विश्वकर्माका अनुसार शशांक कोइरालासँगै निवर्तमान कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्का, नेता डा। शेखर कोइराला, पूर्वपदाधिकारी, केन्द्रीय सदस्य तथा ठूलो संख्यामा नेता–कार्यकर्ता विमानस्थल पुग्नेछन्।

देउवा थाइल्याण्डको बैंककबाट थाई एयरको विमानमार्फत बिहीबार मध्यान्ह १२ बजे त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा अवतरण गर्ने कार्यक्रम रहेको बताइएको छ।

लामो उपचारपछि स्वदेश फर्कंदै

देउवा गत फागुन १३ गते स्वास्थ्य उपचारका लागि नेपालबाट सिंगापुर गएका थिए। सिंगापुरमा उपचारपछि चैत ७ गते थप उपचारका लागि हङकङ पुगेका उनी त्यसपछि थाइल्याण्ड पुगेका थिए।

यसअघि साउन २६ गते नै नेपाल फर्किने कार्यक्रम रहे पनि बैंककमा केही दिन थप बस्नुपर्ने भएपछि उनको स्वदेश फिर्ती दुई दिन पछि सारिएको नेताहरूले बताएका छन्। लामो समय विदेशमा रहेका देउवाको स्वदेश आगमनलाई सामान्य स्वास्थ्य उपचारपछिको फिर्तीभन्दा पनि कांग्रेसको पछिल्लो राजनीतिक घटनाक्रमसँग जोडेर हेरिएको छ।

देउवाको आगमनले कांग्रेसमा बढायो राजनीतिक तरंग

देउवा स्वदेश फर्किन लागेपछि नेपाली कांग्रेसभित्र राजनीतिक गतिविधि तीव्र हुने देखिएको छ। विशेषगरी विशेष महाधिवेशनपछि कांग्रेसभित्र उत्पन्न विवाद, नेतृत्वसम्बन्धी प्रश्न र पार्टीको आधिकारिकताबारे देखिएको कानुनी तथा राजनीतिक संघर्षका बीच देउवाको आगमनलाई महत्वपूर्ण घटनाका रूपमा हेरिएको छ।

इतर समूहले साउन २९ देखि ३१ गतेसम्म काठमाडौंमा राष्ट्रिय भेला आयोजना गर्दैछ। संयोगले देउवा फर्किने दिनबाटै राष्ट्रिय भेला सुरु हुने भएकाले पनि यसको राजनीतिक महत्व बढेको छ।

अहिले सबैभन्दा महत्वपूर्ण प्रश्न भनेको देउवा स्वदेश फर्किएपछि कांग्रेसभित्रको विवाद थप चर्किन्छ कि संवाद र सहमतिको बाटो खुल्छ ? भन्ने हो। यदि देउवाले विवादलाई व्यक्तिगत वा गुटगत प्रतिस्पर्धाभन्दा माथि उठाएर पार्टी एकताको पक्षमा धारणा राखे भने उनको आगमन कांग्रेसभित्र मेलमिलापको सुरुवात बन्न सक्छ। तर राष्ट्रिय भेलामा आक्रामक राजनीतिक सन्देश आएमा भने यसले संस्थापन र इतर समूहबीचको दूरी अझ बढाउने सम्भावना रहन्छ।

यस अर्थमा देउवाको नेपाल आगमन केवल एक पूर्वप्रधानमन्त्रीको स्वदेश फिर्ती मात्र नभई नेपाली कांग्रेसको आगामी राजनीतिक दिशालाई प्रभावित गर्न सक्ने महत्वपूर्ण घटनाका रूपमा हेरिएको छ। साउन २९ गते हुने उनको स्वागत, त्यसपछि हुने राष्ट्रिय भेला र देउवाले व्यक्त गर्ने राजनीतिक धारणा आगामी दिनमा कांग्रेसको आन्तरिक राजनीतिका लागि निर्णायक बन्न सक्ने देखिन्छ।

कांग्रेस विभाजनको जोखिम कति ?

विशेष महाधिवेशनपछि कांग्रेसमा देखिएको विवाद अहिले गम्भीर अवस्थामा पुगेको छ। गगन थापाको नेतृत्वमा नयाँ कार्यसमिति बनेपछि देउवा पक्षले त्यसको वैधानिकतामाथि प्रश्न उठाउँदै आएको छ। विशेष महाधिवेशनलाई असंवैधानिक भन्दै पूर्वअवस्थामा फर्कनुपर्ने देउवा पक्षको धारणा छ भने अर्को पक्षले विशेष महाधिवेशनबाट भएका निर्णयलाई वैधानिक मानेको छ।

यही विवादका कारण कांग्रेस विभाजनको सम्भावनाबारे समेत राजनीतिक वृत्तमा चर्चा भइरहेको छ। तर तत्कालै पार्टी विभाजन हुन्छ भन्ने निष्कर्षमा पुग्नु भने हतार हुनेछ। कांग्रेसभित्र लामो समयदेखि गुटगत प्रतिस्पर्धा हुँदै आए पनि अन्तिम अवस्थामा शीर्ष नेताहरूबीच सहमति खोज्ने परम्परा पनि देखिँदै आएको छ।

अब देउवाको स्वदेश आगमनपछि शशांक कोइराला, शेखर कोइराला, पूर्णबहादुर खड्कालगायत नेताहरूसँग हुने संवादले कांग्रेसको आगामी राजनीतिक दिशा निर्धारण गर्न सक्ने देखिन्छ।

पक्राउ पुर्जीको विषयले थपेको राजनीतिक संवेदनशीलता

देउवाको लामो विदेश बसाइलाई उनी र उनकी पत्नी तथा पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री डा. आरजु राणा देउवाविरुद्ध अघि बढाइएको भनिएको सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी अनुसन्धानसँग समेत जोडेर राजनीतिक बहस भइरहेको छ।

उनीहरू विदेशमा रहँदा नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो ९सीआईबी० तथा सम्बन्धित अनुसन्धान निकायबाट पक्राउ पुर्जी जारी भएको र त्यसपछि इन्टरपोलमार्फत रेड नोटिस जारी गर्न पहल गरिएको भन्ने विषय सार्वजनिक भएको थियो।

तर कानुनी प्रक्रियामा सर्वोच्च अदालतको आदेशपछि पक्राउ पुर्जी कार्यान्वयनको विषय थप संवेदनशील बनेको छ। अदालतको आदेशको वास्तविक दायरा र त्यसपछिका कानुनी प्रक्रियालाई आधार बनाएर मात्र देउवा नेपाल फर्किएपछि के हुन्छ भन्ने निष्कर्ष निकाल्न सकिन्छ।

त्यसैले ‘देउवा नेपाल फर्किएलगत्तै पक्राउ पर्छन्’ भन्ने दाबीलाई पुष्टि भएको तथ्यका रूपमा लिन मिल्दैन। यो विषय अदालतका आदेश, अनुसन्धानको अवस्था र सम्बन्धित निकायले चाल्ने कानुनी कदममा निर्भर रहनेछ।

अदालतको भूमिकाले बढाएको चासो

कांग्रेसको आधिकारिकता तथा विशेष महाधिवेशनसँग सम्बन्धित विवादमा सर्वोच्च अदालतको भूमिका पनि महत्वपूर्ण बनेको छ। अदालतबाट पुनरावलोकनको अनुमति प्राप्त भएपछि कांग्रेसको आधिकारिकता तथा विशेष महाधिवेशनसँग सम्बन्धित कानुनी प्रश्नहरू थप परीक्षणको प्रक्रियामा जाने बाटो खुलेको छ।

यसले राजनीतिक विवादलाई कानुनी प्रक्रियासँग समेत जोडेको छ। अदालतको अन्तिम निर्णयले कांग्रेसको संगठनात्मक संरचना, नेतृत्व र आधिकारिकतासम्बन्धी विवादको दिशामा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्न सक्ने भएकाले राजनीतिक वृत्तमा यसको चासो बढेको छ।

पक्राउ गरिए कडा प्रतिवाद गर्ने चेतावनी

देउवाको स्वदेश फिर्तीअघि नै उनी पक्राउ पर्न सक्ने चर्चाले कांग्रेसको राजनीतिक वातावरण थप तातेको छ।

शुक्रबार चुनदेवीस्थित सम्पर्क कार्यालयमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा सञ्चारकर्मीले देउवा नेपाल फर्किएपछि सरकारले धरपकड गर्न सक्ने सम्भावनाबारे प्रश्न गरेका थिए। त्यसको जवाफमा डा। शशांक कोइरालाले देउवालाई पक्राउ गर्ने अवस्था नआउने विश्वास व्यक्त गर्दै, यदि त्यस्तो कदम चालिए कांग्रेसले कडा प्रतिवाद गर्ने चेतावनी दिएका छन्।

यस अभिव्यक्तिले देउवाको आगमन केवल पार्टीभित्रको नेतृत्व विवादमा मात्र सीमित नरहने संकेत गरेको छ। उनको पक्राउ वा अनुसन्धानसम्बन्धी कुनै नयाँ कदम चालिए त्यसको राजनीतिक प्रभाव कांग्रेसभित्र मात्र नभई राष्ट्रिय राजनीतिमै पर्न सक्ने सम्भावना छ।