विवाह हिन्दु संस्कृतिमा दुईजना बीचको लगन गाँठो मात्र हैन, सुस्थिर व्यवस्थित समाजको माग पनि हो । यो दुई परिवारको, दुई कुटुम्बको, दुई समाज वा गाउँको लगन गाँठो पनि हो ।
विवाह पद्दति र प्रविधि यसरी कायम गरिएको छ कि प्रकृया पुर्याउने हो भने विवाह एक जुनि हैन ७ जुनिसम्म पनि स्थिर दिगो कायम रहन्छ भन्ने मान्यता छ ।
विवाहमा जन्ति जानु, यज्ञ अग्निको अगाडी बसेर विवाह पद्दति सम्पन्न गर्नुको पछाडी बैज्ञानिकता छ ।
जन्ति जानु भनेको दुई कुटुम्ब र समाजका सबै जना जग्गे अग्निको वरिपरि बसेर होमको उर्जा ग्रहण गर्नका निमित्त हो । अग्निको अगाडी बसेर जे गरिन्छ त्यो हाम्रो मन, मष्तिष्क र शरिर र प्राणमा गाढा छाप भएर बस्छ । बच्चामा अगेनोमा बसेर कथा सुनाइने चलन वा क्याम्प फायर गर्नुका कारण र लाभ पनि यही नै हो । अग्निको अगाडी बसेर पढ्ने, गाउने, सुन्ने वा वाचन गर्ने वा श्रवण गर्ने हो भने सबै कुरा सजिलै कण्ठ हुदै जान्छ ।
वैदिक परम्परामा अग्निको अगाडी बसेर सबै संस्कार वा कर्मकाण्ड सम्पन्न गर्ने चलन यही बैज्ञानिकताको कारणले हो । हाम्रो शरीर उर्जा भने कै अग्नि हो जो सूर्यबाट प्राप्त हुन्छ ।
गायत्री मन्त्र उर्जाको मौलिक श्रोत सूर्यको आराधना हो ।
उमेर ढल्कदै जादै गर्दा खुशी रहन कहिले काही रमाईलोका लागि जे खान मन लाग्छ खाने, जहाँ घुम्न मन लाग्छ जाने, पुराना घनिष्ट मित्र भेट्ने वा आफूकहाँ बोलाएर हावादारी गफगाफगर्ने, समय अभावका कारण विगतमा जे गर्ने बाँकी ईच्छा थियो त्यो अब गर्ने, आदर्शको कुरामा हैन रमाईलो यथार्थमा रम्ने, दुनियाँले के भन्छ हैन मनले जे भन्छ गर्ने, कमाएको पैसा जोगाउने हैन रमाउन खर्च गर्ने, कष्ठमा बाँचिरहेका मित्रहरूलाई सकेको सहयोग गर्न दान पनि दिने गर्नुपर्छ । उमेर ढल्केपछि खुशी रहन सफल अनुभवी व्यक्तिहरूको अनुभव यस्ता हुन्छन् ।
उपाध्याय, नेपाल सरकारका पूर्वसचिव हुन्
वि.सं.२०७७ वैशाख २० शनिवार १३:४९ मा प्रकाशित






























