सन्सारन्युज । आधुनिक मानव मस्तिष्क संरचनाको उत्पत्ति १५ देखि १७ लाख वर्ष पहिला अफ्रिकी होमो जातिहरुमा विकास भएको थियो । सो जातिहरुका मानिसहरुले पहिले देखि नै दुई खुट्टाले हिँड्न शुरु गरेको अध्ययनले देखाएको छ । स्विट्जरल्यान्ड ज्युरिख विश्वविद्यालयका सोधकर्ताहरुका अनुसार ति अफ्रिकी होमो जातिका पुर्खाहरु लगभग २५ लाख पहिले देखि नै उभिएर हिँड्ने गर्दथे । तर उनिहरुको मस्तिष्कको आकार आदिम बाँदरको जस्तो थियो, अर्थात उनिहरुको मस्तिष्कको आकार आधुनिक मानिसको तुलनामा आधा कम थियो ।
सोधकर्ता समुहका अनुसार त्यो अवस्थाको व्यक्तिगत मस्तिष्कको क्षेत्रफल पनि आधुनिक मस्तिष्क भन्दा भिन्न थियो । विश्वविद्यालयका मानव विभागका मार्या पोस डी लियोनले आफ्नो एक बयानमा बताएका छन्, ‘मानिसको लागि एउटा विशिष्ट विशेषता भनेको मस्तिष्कको अग्रभाग हो, जसले विचार गर्ने, जटिल प्रकारका योजना निर्माण गर्ने र त्यसलाई कार्यान्वयन गर्ने काम गर्छ ।’
अनुसन्धानकर्ता समुहले टोमोग्राफीको सहायताले अफ्रिका, जर्जिया र जावा क्षेत्रमा रहने मानिसहरुको टाउकाको जिवास्म माथि अनुसन्धान गरेका थिए । यस पश्चात उनिहरुले बाँदरहरुको जिवास्म सँग पनि तुलनात्मक रुपमा अध्ययन गरेक थिए । अनुसन्धाबाट उनिहरुले यो पत्ता लगाए कि, अफ्रिका भन्दा बाहिरको पहिलो होमो आवादी क्षेत्र वर्तमान जर्जियामा उहि मस्तिष्क थियो जो अफ्रिकी सँग मिल्दोजुल्दो थियो ।
मस्तिष्कको आकार सानो भएपनि सो मानव जातिले आफ्नो लागि आवश्यक पर्ने अनेकौं प्रकारका हातहतियार निर्माण गर्न सक्षम थिए । उनिहरु युरेशियाको नयाँ पर्यावरणिय परिस्थिति अनुकुल रहेर जिवनयापन गर्दथे । उनिहरुले आफ्नो लागि खाद्यान्नको स्रोत जुटाउन सक्षम थिए र उनिहरु समुहमा रहेर एकले अर्कोलाई पनि सहयोग गर्ने गर्दथे । मानव बैज्ञानिक डी लियोनका अनुसार मानव भाषाको सुरुवात यहि अवधिबाट भएको थियो ।
एजेन्सी
वि.सं.२०७८ वैशाख ७ मंगलवार ०७:१८ मा प्रकाशित



























