हामी सबैकाे संसारन्यूज

यो देशमा असल काम गर्ने मानिसले वास्तबमा कहिल्यै सम्मान पाउन सकेन । भीम मल्ल, भीमसेन थापा, माथवरसिंह थापा आदि जस्ता देशभक्तहरुले निरङकुश शासकको हातबाट काटिनु प¥यो र उनीहरुका सती गएका पत्नीले “राम्रो काम गर्नेलाई कहिल्यै भलो नहोस्” भन्ने सतीको सराप आजसम्म लागेकै हो त ?

कुनै पनि देशको विकास हुनुको पछाडि कुशल नेतृत्व, विधिको शासन, जनमूखिनीति, नियम, सुशासन, पारदर्शिता, सदाचार, अनुशासन, श्रमको सम्मान, टीम स्प्रीट, सिर्जनशीलता, जिम्मेदारीता, नतिजामा आधारित कार्य, देश र जनताप्रति प्रेम आदि हुन् । हरेक सचेत नागरिकको मानस्पटलमा हाम्रो देशले किन विकासको छलाङ मार्न सकेन ? हामी किन गरिब भयौं ? हामी के कुरामा चुकेका छौं भन्ने प्रश्न सधैं वहसको सवाल बन्ने गरेको छ । यो देशमा असल काम गर्ने मानिसले वास्तबमा कहिल्यै सम्मान पाउन सकेन । भीम मल्ल, भीमसेन थापा, माथवरसिंह थापा आदि जस्ता देशभक्तहरुले निरङकुश शासकको हातबाट काटिनु प¥यो र उनीहरुका सती गएका पत्नीले “राम्रो काम गर्नेलाई कहिल्यै भलो नहोस्” भन्ने सतीको सराप आजसम्म लागेकै हो त ? बहुसङख्यक नेपाली जनताको मन, मुटुमा उज्यालोका नायकका रुपमा बास गरेका कुलमान घिसिङ पनि राम्रो काम गर्दा गर्दै यसरी नै शिकार भएका छन् । वर्तमान प्रधानमन्त्री के.पी. शर्मा ओलीको सरकार गठन भएको पहिलो दिनदेखि नै कुलमान हटाउने मिसन चालु हुनुले यो सरकारको नियत के रहेछ भन्ने प्रष्ट हुन्छ । विगतमा लोडसेडिङको समयमा डेडिकेटेड फिडर र ट्रंकलाइन मार्फत २४ सै घण्टा विद्युत् उपभोग गरेर पनि सम्झौता अनुसारको प्रिमियम महसुल नतिरेका उद्योगीसँग बक्यौता उठाउन खोज्दा प्रधानमन्त्री ओली र ऊर्जामन्त्री खड्का घिसिङमाथि जाई लागेका थिए । कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवासँगको सल्लाहमै प्रधानमन्त्री ओलीले नेपाल विद्युत प्राधिकरणका प्रवन्ध निर्देशक कुलमानलाई पदबाट हटाउने निर्णय गरेका हुन् । हुनत कुलमान घिसिङलाई देवत्वकरण गर्नुपर्ने कुनै कारण छैन । हरेक मानिसका सकारात्मक र नकारात्मक दुबै पाटा हुन्छन् । उनी पनि दुधले नुहाएका व्यक्ति नहुन पनि सक्छन् । तथापी जनताको नजरमा कुलमान लोकप्रिय नै छन् ।

 जनताको आकांक्ष, युवावर्गको चरम निरासा, देशको संवेदनशील अवस्था, भूराजनीति समेत नबुझी शासनमा रहने महत्वाकांक्षाले दलमात्र नभई व्यवस्थाकै विरुद्धमा आन्दोलनको उभार उठ्ने प्रवल सम्भावना छ । यो आधिवेहेरीले कहाँ कहाँ विध्वस गर्ने हो सत्ताको चासनीमा डुबेकाहरुले कति विचारपूर्वक काम गरेका छन यसको नतिजा अब केहीदिन मै देख्न पाइनेछ ।

देशका प्रायः धेरैजसो सरकारी निकाय र संस्थानहरू अविश्वसनीय र धराशायी रहेको बेलामा विद्युत् प्राधिकरण भने बलियो र विश्वसनीय हुँदै जानुमा कुलमानको नेतृत्व नै प्रमुख कारण रहेको कुरामा कुनै शंका छैन । कामगर्न चाह्यो भने असम्भव छैन र गर्न सकिन्छ भनेर कुलमानले उदाहरणनीय नजीर पेश गरेका छन् । नेपालमा आजभन्दा आठ वर्षपहिले बिजुलीको पहुँच कस्तो थियोे र अहिले कस्तो छ, हामी सबैको आँखा अगाडि नै दिनको घाम जतिकै छर्लङ्ग छ ।

 कुलमान नेपाल विद्युत् प्राधिकरणमा नियुक्त हुनुअघि विद्युत् उत्पादन बर्खामा ८ सय मेघावाट र हिउँदमा जम्मा ३ सय मेघावाट रहेकोे थियोे । अहिले बर्खामा ३५ सय मेघावाट र हिउँदमा १७ सय मेघावाट उत्पादन भइरहेको छ । कुलमान आउनुपूर्व नेपालमा विद्युतीकरण ५८ प्रतिशत थियोे र अहिले करिब ९९ प्रतिशतमा पुगेको छ । त्यस्तै, आठ वर्ष पहिले २९ लाख ७० हजार ग्राहक रहेकामा अहिले ५९ लाख ३५ हजार ग्राहक पुगेका छन् । कुलमान आउनुअघि ३ अर्ब ७२ करोड युनिट खपत हुने गरेकामा अहिले १० अर्ब २३ करोड युनिट पुगेको छ । त्यतिबेला प्रति व्यक्ति ऊर्जा खपत १३१ युनिट हुने गरेकामा अहिले ४०० युनिट पुगेको देखिन्छ । आठ वर्षपहिले ३४ अर्ब ६१ करोड रुपैयाँ सञ्चित घाटामा रहेको प्राधिकरण अहिले ४७ अर्ब ४१ करोड रुपैयाँ सञ्चित नाफामा पुगेको छ । अहिले प्राधिकरणको वार्षिक आम्दानी १ खर्ब १६ अर्ब र सम्पत्ति ७ खर्ब रुपैयाँभन्दा बढी रहेको बताइन्छ । प्राधिकरणले करिब ५९ लाख ग्राहकमध्ये करिब २२ लाख ग्राहकलाई न्यूनतम शुल्क ३० रुपैयाँ कायम गरी ऊर्जा निःशुल्क गरिएको छ । कुलमानले आफ्नो आठ वर्षको कार्यकालमा यी बाहेक थुप्रै उपलब्धि विद्युत् प्राधिकरणमा हासिल गरेका देखिन्छन् ।

उनकै कार्यकालमा भारत र बंगलादेशमा व्यावसायिक रूपमा विद्युत् निर्यात पनि सुरु भएको छ । कात्तिक ०७८ देखि भारत र कात्तिक ०८१ देखि बंगलादेशमा विद्युत् निर्यात सुरु गरिएको छ । आठवर्ष अघिसम्म विद्युत् चुहावट २५.७८ प्रतिशत थियो भने गत आवमा त्यो १२.७३ प्रतिशतमा सीमित भएको छ । गत आवमा प्राधिकरण खुद् विद्युत् निर्यातकर्ता बनेको छ । गत आवमा १६ अर्ब ९४ करोड रुपैयाँको विद्युत् आयात हुँदा निर्यात १७ अर्ब सात करोड रुपैयाँको भएको देखिन्छ, जुन आयातभन्दा १३ करोड रुपैयाँ बढी रहेको पाइन्छ । प्राधिकरणले पछिल्लो आठ वर्षको अवधिमा प्रसारण लाइनमा पनि धेरै काम गरेको देखिन्छ । आठ वर्षअघि दुई हजार नौ सय सर्किट किलोमिटर रहेको प्रसारण लाइन अहिले बढेर सातहजार सर्किट किलोमिटर पुगेको छ । पहिला नेपालको राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा १३२ केभी क्षमताका मात्रै प्रसारण लाइन थिए । अहिले ४०० केभी र २२० केभीका प्रसारण लाइन पनि सञ्चालनमा छन् ।

आजको राजनीतिमा इमानदारिता, मूल्य–मान्यता, आदर्श, सिद्धान्त र विचार भन्ने कुरा अलप हुँदै गएको छ । किन मन्त्री बन्ने भन्दा ‘लुट्न र कमाउन’ भन्ने कुराले कहिल्यै देश बन्छ ? अहिले नेपालको राजनीति दलाल र बिचौलियाको हातमा पुगेकै कारण कुनै स्वच्छ कर्मचारीले इमानदारीपूर्वक काम गर्ने अवस्था छैन । विगतबाटै प्रधानमन्त्री देखिमन्त्रीहरू बिचौलियाबाट परिचालित भएकै कारण देशका आर्थिक सूचकांकहरू निकै दयनीय हुँदै गएका छन् । सम्पूर्ण राज्य संरचना नै निश्चित व्यक्तिको चंगुलमा फस्दै गएको छ । आगामी साउन महिनामा स्वतः कार्यकाल सकिन लागेका कुलमानलाई हटाउन जसरी सत्ताधारीहरु टुप्पी कसेर लागि परे, त्यसले जनतामा नकारात्मक सन्देश प्रवाह भएको छ । यो घटनाले जनताको असन्तोष र निराशालाई भड्काउने नै छ । जलविद्युतका ठूला परियोजनाहरु सञ्चालन हुन लागेको अवस्थामा आफू र आफ्ना कार्यकर्ता पोस्ने षड्यन्त्रमा सरकारले जुन हर्कत गरेको छ, यो कलाविहीन नाटक हो । गुलियोको लोभले झिंगा महमा फसेजस्तै सरकार आफ्नै कारणले संकटमा पर्दैछ । आम जनताले पहिले जस्तै भयानक लोडसेडिङ भोग्नुपर्ने अवस्था आउने आशंका बढेर गएको छ । त्यो कुराको संकेत त हालका उर्जामन्त्री आफैंले पनि सार्वजनिक गरिसकेका छन् । प्रतिगामी तत्वहरु लोकतान्त्रिक गणतन्त्रलाई नै समाप्तपार्न खोजी रहेको अवस्थामा कुलमान प्रकरणले आगोमा पेट्रोल छर्कने काम गरेको छ ।

यतिबेला व्यवस्थाका विरुद्धमा चौतर्फी आन्दोलनको तयारी देखिन्छ । हाल सालै संसदमा ल्याइएका कतिपय विधेयकका कारण जनमानस सरकारका विरुद्धमा छ । सुशासनका सन्दर्भमा सरकारले आशातीत कामगर्न नसकेकै कारण जनता रुष्ट छन् । जनताको आकांक्ष, युवावर्गको चरम निरासा, देशको संवेदनशील अवस्था, भूराजनीति समेत नबुझी शासनमा रहने महत्वाकांक्षाले दलमात्र नभई व्यवस्थाकै विरुद्धमा आन्दोलनको उभार उठ्ने प्रवल सम्भावना छ । यो आधिवेहेरीले कहाँ कहाँ विध्वस गर्ने हो सत्ताको चासनीमा डुबेकाहरुले कति विचारपूर्वक काम गरेका छन यसको नतिजा अब केहीदिन मै देख्न पाइनेछ । अंक गणितको खेलमा दुई तिहाई बहुमतको चरीफुरी गर्नेहरुले जनताको आक्रोश कसरी व्यवस्थापन गर्ने हुन यो हेर्न लायक नै हुनेछ ।

अस्तु