हामी सबैकाे संसारन्यूज

४ कार्तिक काठमाडौं । “सराएँ” सायद तपाईंमध्ये धेरैलाई यो शब्द नै नौलो लाग्ला तर पस्चिम नेपालको गुल्मी, अर्घाखाँची, पाल्पा, बाग्लुङ, प्युठान र तराइका कपिलवस्तु, नवलपरासी र रुपन्देहीमा भने दशैको टीकासँगै “सराएँ”को रौनक सुरु हुन्छ । पूर्वी र मध्य नेपालका हिन्दुमार्गीले जसरी यो क्षेत्रका हिन्दु मार्गीले दशमी देखि पुर्णिमासम्म टीका लगाएको पाईंदैन । बरु दशमी कै बेलुकादेखी कोजाग्रत पूर्णीमाको रातिसम्म बिभिन्न शक्तिपिठ र कोतधरमा “सराएँ” नाचेर दशैं मनाउने चलन यो क्षेत्रमा पाइन्छ । विरता र युद्धकला प्रदर्शन गर्ने नाच हो “सराएँ” ।
पुरानो लुम्बिनि अन्चलका सबैजसो जिल्लाहरुका शक्तिपिठ र कोतघरहरु यतिबेला “सराएँ” नाचमा मन्त्रमुग्ध भएकाछन । खासगरि गुल्मिको धुर्कोटको कोट, अर्जेको पोखराबारी, अर्घाखाँचीको अर्घा र पाल्पाको भैरबस्थानको “सराएँ” चर्चित छन ।

पञ्चैबाजाको तालमा हातमा खुँडा, खुकुरी, लठ्ठी र रुमाल लिएर यो नाच नाच्ने गरिन्छ । नाचको ऐतिहासीक सम्बन्धको बारेमा त्यति प्रष्टता नदेखिए पनि तत्कालिन राजाहरुले गराउने सेनाको परेडसँग यो नाचको सामिप्यता भएको मानिन्छ ।

त्यतिबेलाको युद्धका सामाग्रिहरु लिएर नचिने भएकोले यो नाच सुर र बीरताको प्रतिक मानिन्छ ।