Sansar News
१४ कात्तिक, गलेश्वर । मगर समुदायको पुख्र्यौली थलो कोटगाउँ ऐतिहासिक र प्राकृतिक दृष्टिकोणले अत्यन्त महत्वपूर्ण हुँदाहुँदै पनि ओझेलमा परेको छ ।
म्याग्दीको रघुगङ्गा गाउँपालिका–६ मा पर्ने कोटगाउँ शेरपुंजा र पाइजा थरका मगरहरुको गर्बिलो इतिहास लुकेको ऐतिहासिक गाउँ हो । यही गाउँबाट यी दुई थरका मगर समुदाय देशभरि फैलिएको स्थानीय वृद्धवृद्धाको भनाइ छ ।
कोटगाउँको इतिहास चार सय वर्ष पुरानो छ । चार सय वर्ष पहिले सेवा र सुन्दर नामक दुई भाइबाट शेरपुंजा र पाइजाको वंशवृक्ष झ्याङ्गिएको स्थानीयवासी दलप्रसाद शेरपुंजाले बताए । उनका अनुसार सेवा र सुन्दर नामक दुई भाइले थर परिवर्तन गरेर एक भाइ कोटगाउँ र एक भाइ पाखापानीमा बस्न थाले । सेवा जेठा र सुन्दर कान्छा थिए ।
शेरपुंजा थरका ती दुईभाइमध्ये सुन्दर नाम गरेको भाइले थर परिवर्तन गरी पाइजा बने र उनी कोटगाउँबाट बसाइ सरी पाखापानीमा गए । त्यसभन्दा अघि शेरपुंजा थरका मगरहरुलाई सोलीडोली चलाउन र बिवाह गर्न निकै कठिन पर्दथ्यो । उनीहरुका नाताकुटुम्ब कोही नहुँदा बिवाह गर्न समस्या परेपछि गाउँमा बूढापाकाहरुको भेला बसेर सुन्दरलाई पाइजा बनाइ पाखापानीमा पठाएका कोटगाउँका ७२ वर्षीय गौबहादुर शेरपुंजाले जानकारी दिए ।
सुन्दर पाखापानीमा पाइजा भनेर चिनिन थाले । सुन्दर र सेवाका सन्ततिहरुको एकापसमा बिवाह र सोलीडोली चल्न थाल्यो । त्यसपछि शेरपुंजा र पाइजाका बीचमा बिवाह हुने चलन शुरु भयो । दुवै थरको सन्तान झ्याङ्गिदै गए । वंश विस्तार गर्नकै लागि शेरपुंजाले एक भाइको थर परिवर्तन गरेर बिवाह गर्ने चलन शुरु गरेका र अहिले पाइजा र शेरपुंजाका बीचमा बिवाह गर्ने परम्परा बसेको उनको भनाइ छ ।
यसरी शुरु भएको शेरपुंजा र पाइजाहरुको वंशवृक्ष झ्याङ्गिदै नेपालका विभिन्न ठाउँहरुमा पुगेको छ । अहिले कोटगाउँमा ९६ घरधुरीको मात्र बसोबास छ । तीमध्ये शेरपुंजाका ५० घरपरिवार, पाइजाका १७, थजालीका ७, गर्बुजाका १४ र दलितका ८ घरपरिवार मात्र कोटगाउँमा बस्दै आएका छन् । रासस
वि.सं.२०७७ कात्तिक १४ शुक्रवार १५:०७ मा प्रकाशित
