हामी सबैकाे संसारन्यूज

फागुन १ का आजका सामाजिक सञ्जालहरु जनयुद्ध दिवसको शुभकामनाहरुले भरिएका छन् । शुभकामनाका साथ साथै यसले गरेका उपलब्धि र औचित्यतामाथि पनि टिकाटिप्पणी भएका छन् । आजको दिनले जनयुद्धका १० वर्षको स्मरण सबैलाई गराएको छ । शायद कोही नेपाली परिवार छैन होला जनयुद्धका समयमा प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष मारमा नपरेको । प्रत्येक बिहान चियासँगै यति नेपाली भिडन्तमा मारिए भन्ने जस्ता समाचारहरु सुन्न बाध्य थियौँ । बिहान घरबाट हिडेको व्यक्ति बेलुका शकुसल फर्कन्छ की फर्कंदैन भन्ने आशंकामा परिवार सँधै त्रासमा बाँच्नु पर्दथ्यो । टेलिभिजनमा देखाइने विभत्स लासका दृश्यहरुले फैलाउने सन्त्रास दिमागमा नाँचिरहन्थ्यो । देशभित्रै एकठाउँबाट अर्को ठाउँमा जान पर्यो भने झोला मात्र होइन शरीर नै सम्पूर्ण जाँच गरिन्थ्यो । गाउँका एक परिवार र अर्को परिवारबीच एैचोपैचोमात्र होइन बोल्न समेत डराउने अवस्था थियो । नेकपा माओवादीका नेता कार्यकर्ता गासबास माग्थे, उनीहरुलाई बस्न दिएको आधारमा सुरक्षाकर्मी आएर दुःख दिन्थे । जनता दोहोरो मारमा पिल्सिन बाध्य थिए । जनताका अन्नहरु छरिन्थे, घर जलाइन्थ्यो । गाइबस्तु गोठमै जलाइन्थ्यो । ती दर्दनाक दिन भुक्तभोगी नेपालीको मनबाट शायदै मेटिन्छ ।
जेहोस् द्वन्द्वको पीडाबाट नेपाली जनता मुक्त छन् । बृहत शान्ति सम्झौतापछि मुलुकले त्रासबाट मुक्त पायो, तर परिवार गुमाएका, बेपत्तामा परेको परिवार र शारीरिक रुपमा यातना भोगेको परिवार अझै पनि पीडाबाट छट्पटिएकै छ । एउटा पक्षले देशमा परिवर्तनका खातिर ज्यानको आहुति दियो भने अर्को पक्षले देशको रक्षा खातिर । मारिनेहरु ‘शहिद’ भए तर भोग्ने परिवारलाई शहिद शब्दले मात्र राहत दिन सकेको छैन । बेपत्ता परिवार कुनै दिन त टुप्लुक्क आइपुग्छ की भनेर प्रतिक्षामै छन् । प्रतिक्षामा बस्नु कति पीडादायी हुन्छ कल्पना पनि गर्न सकिँदैन । त्यत्ति बेला हात खुट्टा गुमाएका, आँखा, कानको स्मरण शक्ति गुमाएका, मानसिक रुपमा मनमा पीडा बोकेर बाँच्न विवशहरुका लागि न त राज्यले सम्बोधन गर्न सकेको छ, न त तत्कालीन माओवादी पार्टीले नै ।
हुनत परिवर्तन सजिलो र विना रक्तपात हुँदैन । परिवर्तनका लागि ठूलो मूल्य चुकाउनु परेको इतिहास हाम्रो सामू नौलो छैन । २००७ साल देखि २०५२ सालसम्मलाई प्रत्यक्ष देखेभोगेका केही व्यक्ति अझै साक्षि छन् । हामीकहाँ इतिहास सत्तापक्षकै लेखिने परम्परा हुँदा जनताका संघर्षहरु त्यक्ति पढ्न पाइँदैन । राणा कालमा जनता भनेको पशुसरह मानिन्थ्यो । पञ्चायतकालमा पनि जनताले अधिकारको माग गर्दा यातना दिने मारिने घटनाहरु भएकै हुन् । ३६ साल ४६ साल जनताले देखे भोगेकै हुन् । जनयुद्धकालकै स्मरण गराउने झापाकाण्ड हामीबाट छिप्न सक्दैन । त्यत्तिबेला पनि राती सुतिरहेको मान्छेको टाउको काटिएकै हो । मधेस आन्दोलनको नामबाट आएका मधेसी दलहरुको इतिहास पनि हिंसाबाट टाढा छैन । यसरी हेर्दा नेपालका राजनीतिक दलहरुको इतिहास हेर्दा कोही पनि हिंसाबाट टाढा रहेका छैनन् ।
नेपालको इतिहास हेर्दा प्रत्येक १०-१० वर्षमा परिवर्तनका खातिर आन्दोलन हुने गरेको छ । तर उपलब्धि एकाध व्यक्ति र राजनीतिक नेतृत्वबाहेक आम जनताका लागि हात लाग्यो शुन्य जस्तै बनेको छ । यो जान्दा जान्दै पनि नेपाली जनता परिवर्ननको खातिर जहिले पनि ज्यानको आहुति दिन तयार हुँदै आन्दोलनमा होमिएकै छ । नयाँ आश देखाउने जुनकुनै दललाई सहयोग र समर्थन गर्न जनता सँधै तयार नै रहेको देखिन्छ ।
आज जनयुद्धको २२ वर्षका अवसरमा यसका कमिकमजोरी र उपलब्धिको समिक्षा सतहि भएर होइन की निस्पक्ष रुपमा गर्न जरुरी छ । हामीकहाँ काम भन्दा पनि दल हेर्ने परम्पराका कारण मिहिन रुपमा कहिल्यै पनि समिक्षा हुन सकेको छैन । त्यसैले पनि नेपालमा हुने परिवर्तनको उपलब्धि केही सिमित व्यक्तिहरुका लागि मात्र फलिफाप सिद्ध भएको छ भने आम जनताका लागि फगत एउटा ‘गल्ति’ र प्रायश्चित मात्र ।
देशमा परिवर्तनका खातिर यसअघि भएका आन्दोलनहरुको वस्तुनिष्ठ रुपमा समिक्षा नगर्ने हो भने नेपालले कहिल्यै विकासको बाटो समाउन सक्दैन । एउटा दलले अर्को दललाई पाखा लगाउनै पर्ने, खैरो खन्नै पर्ने, अवरोध र गालि गलौजको प्रवृत्ति तथा राम्रो काम भए पनि समर्थन गर्न नसक्ने संस्कृति रहिरहे सम्म देशको विकास राजनीतिक दलको आ–आफ्नो स्वार्थमा मात्र हुन्छ । गाउँमा कुनै विकासका काम एउटा दलले ल्यायो अर्को दलले अवरोध गर्नै पर्ने मानसिकता हट्नै पर्दछ । विकास कुनै दलको कार्यकर्ताको लागि मात्र आवश्यक होइन, सडक बने त्यो बाटोमा एउटा दलको नेता कार्यकर्ता मात्र हिंड्दैन, उपचार सेवा सहज बने कुनै अमुक दलको लागि मात्र हुँदैन । आफूले मात्र फाइदा लिने भन्ने सोच नहटे सम्म देश समृद्धिको कुरा टाढा नै हुन्छ । सत्ता प्राप्ती मात्र दलहरुको चाहना हुनु हुँदैन । सत्ताबाहिर रहँदा राष्ट्रवादी, क्रान्तिकारी र जनपक्षिय बन्ने अनि सत्तामा जाँदा दल र कार्यकर्ताका लागि मात्र सरकार हुने प्रवृत्ति हटाउन र आन्दोलनको उपलब्धि सम्पूर्ण नेपाली जनताका लागि बनाउन पनि नेपाली दलहरुमा सहकार्य संस्कृतिको आवश्यक छ । कुनै पनि दिवस मनाउनुको औचित्यता त्यसको सम्मान र समिक्षामै छ, न कि एकदिनको संस्मरणमा मात्र । प्रत्येक दिनलाई त्यहि दिन सम्झिएर काम गरियो भने हामीलाई अघि बढ्ने स्पष्ट खाका प्राप्त हुनेछ ।
जहाँसम्म जनयुद्ध दिवशको कुरो हो न्यायपूर्ण समावेशी राज्यप्रणाली बहालीको उद्देश्यसहित १० वर्ष चलेको जनयुद्धले देश र जनताका लागि ल्याएको उपलब्धिको रक्षा गर्दै त्यसको नाउँमा बढ्न खोजेका व्यक्ति वादका पराकाष्ठहरुलाई समयमै नियन्त्रण गर्न पनि उत्तिकै जरुरी छ ।