हामी सबैकाे संसारन्यूज

जीवन कहिलेकाहीँ कुनै पूर्वसूचना नदिई अत्यन्तै कठोर प्रश्न सोध्छ। हामी आफ्नै व्यस्तता, आत्मविश्वास र “म त ठीकै छु” भन्ने भ्रमभित्र बाँचेका हुन्छौँ। तर एउटा क्षणले ती सबै धारणा भत्काइदिन्छ। २०८२ साल जेठ २२ गते मेरो जीवनमा पनि त्यस्तै क्षण आयो-जसले मेरो शरीर मात्र होइन, सोच, दृष्टिकोण र जीवनप्रतिको अर्थ नै परिवर्तन गरिदियो।

म पेशाले पशु चिकित्सक हुँ। गाउँ–गाउँ किसानसँग काम गर्ने, बाख्रापालन प्रवर्द्धन गर्ने, तालिम दिने, लेख लेख्ने र निरन्तर यात्रामा व्यस्त जीवन बिताइरहेको थिएँ। आफूलाई स्वस्थ ठान्थेँ। तर त्यो बिहान छातीभित्र अचानक असह्य पीडा सुरु भयो। पछाडिबाट कसैले गोली हानेझैँ अनुभूति, सास फेर्न गाह्रो, पसिनाले शरीर भिजेको, हातखुट्टा कमजोर-यो केवल पीडा थिएन, यो जीवनको गम्भीर चेतावनी थियो।

समयमै लिइएको निर्णय: जीवन र मृत्युबीचको फरक

म तत्काल पोखरा सहिद सामुदायिक अस्पताल, पृथ्वीचोक पुगेँ। डा. युक्त नारायण रेग्मीले ECG लगायत आवश्यक जाँचहरू गर्नुभयो। रिपोर्ट हेरेपछि उहाँको अनुहार गम्भीर भयो। कुनै ढिलाइ नगरी मलाई हवाई मार्गमार्फत शहीद गंगालाल राष्ट्रिय हृदय केन्द्र, काठमाडौं रिफर गरियो। यही छिटो निर्णय, समन्वय र चिकित्सकीय सतर्कताले मेरो जीवनलाई नयाँ दिशातर्फ मोड्यो।

गंगालाल पुगेपछि ECG, X-ray, CT Scan र Echocardiography गरियो। रिपोर्टले देखायो-मेरो Aortic Root सामान्य २३ मिलिमिटरको सट्टा ५८ मिलिमिटर फैलिएको थियो। एओर्टिक नलीका चार तहमध्ये तीन तह च्यातिसकेका थिए। बाँकी एक पातलो तह फुट्नासाथ जीवन समाप्त हुन सक्ने अवस्था थियो। डा. निमेषराज राजभण्डारीले शान्त तर दृढ स्वरमा भन्नुभयो-“सुशीलजी, अब ढिला गर्न मिल्दैन। तुरुन्त शल्यक्रिया गर्नुपर्छ।” त्यो क्षण डर लाग्यो, तर त्यही क्षण विश्वास पनि जाग्यो-म सही ठाउँमा छु, सही हातमा छु।

रोगको यथार्थ: एओर्टिक रुट एन्युरिज्म

एओर्टा मुटुबाट निस्कने मुख्य नली हो। जब एओर्टिक रुट अस्वाभाविक रूपमा फुल्छ, त्यसलाई Aortic Root Aneurysm भनिन्छ। समयमै उपचार नगरेमा नली च्यातिन सक्छ, जसलाई Aortic Dissection भनिन्छ। यो अवस्था अत्यन्तै घातक हुन्छ र केही मिनेटमै ज्यान जान सक्छ। उच्च रक्तचाप, जन्मजात कमजोरी, उमेर र जीवनशैली यसका प्रमुख कारण हुन्।

Modified Bentall’s Procedure: जीवन र विज्ञानको संगम

मलाई गरिन लागेको शल्यक्रिया (Modified Bentall’s Procedure) विश्वकै सबैभन्दा जटिल हृदय शल्यक्रियामध्ये एक हो। यस प्रक्रियामा बिग्रिएको एओर्टिक रुट, एओर्टिक भल्भ र कोरोनरी आर्टरीहरू हटाएर नयाँ Dacron graft र Mechanical Valve जडान गरिन्छ। एक सेकेन्डको गल्ती, एक मिलिमिटरको चुक—जीवनका लागि घातक हुन सक्छ।

२०८२ साल असार १ गते बिहान म अपरेशन थिएटरतर्फ लागेँ। ढोका बन्द हुनुअघि परिवार, किसान, अधुरा लेखहरू र अपूरा सपनाहरू सम्झिएँ। डर थियो, तर डरभन्दा ठूलो विश्वास थियो। करिब ९ घण्टा ३० मिनेटसम्म बेहोसीमै मेरो जीवन बचाउन निरन्तर संघर्ष चलिरहेको थियो।

ठूलो एओर्टिक एन्युरिज्म हटाइयो, नयाँ graft राखियो, मेकानिकल भल्भ जडान गरियो र कोरोनरी आर्टरीहरू पुनःजोडिए। यो विज्ञान, सीप र मानवताको अद्भुत संगम थियो। ICU बाट नयाँ जीवनतर्फ शल्यक्रियापछि करिब १८ घण्टा ४५ मिनेटपछि म ICU मा होसमा आएँ।

आँखा खुल्दा छत देखियो। पहिलो अनुभूति थियो—“म बाँचेँ।” नाक, मुख र छातीमा रहेका नलीहरू पीडाका प्रतीक होइनन्, जीवनसँग जोडिएका डोरी थिए। नर्सहरूको माया र चिकित्सकहरूको निरन्तर निगरानीले मलाई बिस्तारै जीवनतर्फ फर्कायो।

अनुशासनसहितको दीर्घ सहवास

अब मसँग मेकानिकल एओर्टिक भल्भ छ। यसको सुरक्षाका लागि Warfarin औषधि जीवनभर खानुपर्छ। INR/PT नियमित जाँच, चोटपटकमा सतर्कता र खानपानमा संयम-यी अब मेरो जीवनशैली बनेका छन्। अनुशासन अब मेरो बाध्यता होइन, जीवन बचाउने मित्र बनेको छ। खानपान र मानसिक स्वास्थ्य सादा भोजन—भात, दाल, तरकारी, दही, दलिया र फलफूल—मेरो दिनचर्याको आधार बनेका छन्।

अत्यधिक बोसो, नुन, मदिरा र अनियन्त्रित जडीबुटी त्यागेको छु। ध्यान, प्राणायाम, सकारात्मक सोच र कृतज्ञताले डरलाई आशामा बदलेको छ। प्रत्येक बिहान म भन्छु—“आजको दिन उपहार हो।” नेपालमै विश्वस्तरीय उपचार सम्भव छ Cleveland Clinic वा Mayo Clinic जस्ता अस्पतालमा हुने शल्यक्रिया आज शहीद गंगालाल राष्ट्रिय हृदय केन्द्रमै सम्भव भएको अनुभवले देखाएको छ।

नेपाली चिकित्सकहरूको सीप, समर्पण र निर्णय क्षमताले मेरो विश्वास अझ बलियो बनाएको छ। दोस्रो अवसरको अर्थ यस पुनर्जन्मपछि मैले गीत लेखें, उपन्यास तयार गरें र बाँकी जीवन सेवा र लेखनमा समर्पित गर्ने संकल्प गरेको छु। यो जीवन केवल मेरो होइन—यसमा धेरैको प्रार्थना मिसिएको छ।

अन्तिम सन्देश मुटु

रोग मृत्युको फैसला होइन। खुला मुटुको अप्रेसन अन्त्य होइन—यो जीवनले दिएको दोस्रो अवसर हो। डर होइन, जानकारी रोजौँ। अनुशासनलाई जीवनको साथी बनाऔँ। (लेखक सुशील अर्याल, रुपा गाउँपालिका, रुपाकोट कास्कीमा पशु चिकित्सकका रूपमा कार्यरत छन्)