हामी सबैकाे संसारन्यूज

एउटा भाइरसले संसारलाई काबु बनाएको महशुस गर्दै सैन्यक्षेत्रको केहि खर्च अब स्वास्थ केन्द्रित अध्ययन अनुसन्धानमा नलगी सुखै छैन । लामो दुरीमा हान्न र बिनाश गर्न सक्ने भनिएका हतियारहरु पनि बंकरभित्रै कैद हुन पुगेका छन । कोरोना महामारीमा हतियारको होड र परीक्षणको तमासा देखाएका शक्तिशाली मुलुकले यो नस्विकारी सुखै छैन ।

२१ वैशाख । विज्ञान र प्रविधिलाई निलम्बन गर्दै कोरोनाले शासन गरीरहेको बेला विश्वमा १९ खर्ब १७ अर्ब अमेरिकी डलर सैन्य र हातहतियार क्षेत्रमा खर्च भएको प्रतिवेदन सार्वजनिक भएको छ । तर कोरोना महामारीको यो बेला ती सबै हतियार पनि कैदमा बसेजस्तै भएका छन् ।

युरोपेलि देश स्विडेनमा रहेको स्टकहोम अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति अनुसन्धान संस्था (SIPRI) द्वारा हालै प्रकाशित एक प्रतिवेदनका अनुसार संसारले गत १ वर्षमा अर्थात् सन् २०१९ मा १९१७ विलियन अमेरीकी डलर (१९ खर्ब १७ अर्ब डलर) खर्च गरेको जनाएको छ ।

शान्तिका विषयमा अनुसन्धान गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाका रुपमा ख्याती कमाएको (SIPRI) ले वर्षेनी यो रिपोर्ट सार्वजनिक गर्दै आएको छ । गत बर्ष सन् २०१८ मा १८२२ विलियन अमेरिकी डलर खर्च भएको देखाएको थियो ।

संस्थाका अनुसार सन् २०१८ को आँकडामा ३.६ प्रतिशतले बृद्धि भएको छ भने सन् २०१० यताको रेकर्डमा भने सन २०१९ सबैभन्दा बढी खर्चालु वर्ष हुन पुगेको छ । सन् २००८ मा विश्वले ठूलो आर्थिक मन्दि व्यहोरे पनि त्यसपछिको अर्थतन्त्र पुननिर्माणसँगै सैन्य खर्च बढाएर लगिएको थियो ।

सो रिपोर्टका अनुसार विश्वको कुल सैन्य खर्च १९१७ विलियन डलर मध्ये अमेरिका एक्लैले ३८ प्रतिशत गरेको छ । अमेरिकामा गत वर्ष भन्दा ५.३ प्रतिशत बढेर सन् २०१९ मा ७५२ विलियन डलर पुगेको छ । सैन्य खर्चमा पहिलो रहेको अमेरिका पछि दोस्रो चीन रहेको छ । चीनले गतवर्षको खर्चबाट ५.१ प्रतिशत बढाएर २६१ विलियन डलर पु¥याएको छ । विश्व आँकडामा चीनले १४ प्रतिशत ग्राफ देखाएको छ । प्रतिस्पर्धी राष्ट्र ठानिए पनि अमेरिकाको तुलनामा चीनले आधा खर्च पनि गरेको छैन ।

तेस्रोमा रहेको भारतले अघिल्लो वर्षको तुलनामा ६.८ प्रतिशत बढाएको छ । तर विश्वग्राफमा भने भारतको खर्च ३.७ प्रतिशत छ अर्थात् सन २०१९ मा भारतले जम्मा ७१ अर्ब डलर खर्चेको छ । हतियारको दादा भनिने रुसले ४.५ प्रतिशतमा बृद्धि गरी ६५.१ विलियन डलर खर्च पु¥याएको छ । विश्वग्राफमा उसको आकार ३.४ प्रतिशत मात्र छ । यसैगरी पाचौँ राष्ट्रमा साउदी अरब परेको छ । उसले संसारको ३.२ प्रतिशत खर्च गरेको छ भने छैठौँमा क्रमशः फ्रान्स र जर्मनले २.६ प्रतिशत हिस्सा राखेका छन् । यसैगरी बेलायत र जापानले २.५, दक्षिण कोरिया २.३, ब्राजिल, इटाली र अष्ट्रेलिया १.४, क्यानडा १.२ र इजरायल १.१ छन भन अन्य सबै राष्ट्रहरुको जोडेर १९ प्रतिशत पुगेको आँकडा छ ।

अमेरिका, चीन, भारत, रुस र साउदी अरब गरी ५ वटा देशले मात्रै ६२ प्रतिशत खर्च पु¥याएका छन् । यी ५ मध्ये ३ वटा त एशिया महादेशकै रहेका छन् । नाटोमा संलग्न २९ देशको हिसाब जोड्दा १०३५ विलियन डलर पुगेको देखिन्छ । दक्षिण अमेरिकी देशहरुको ५२.८ विलियन, अफ्रिकी देशहरुको ४१.२ विलियन र दक्षिण पूर्वी एशियाली मुलुकले ४०.५ विलियन डलर खर्च गरेको देखिन्छ ।

उच्च बृद्धिका हिसाबले बुल्गेरियाले १२७ प्रतिशत बृद्धि गरेको छ भने युगाण्डा ५२ प्रतिशत, बुर्कीनापासो २२ प्रतिशत, रोमानिया १७, कंगो १६, जर्मनी १० र नाइजेरियाले ८.२ प्रतिशत शैन्य खर्च बढाएका छन् । सैन्य प्रभाव बढाउन र देखाउन, प्रतिस्पर्धीहरुलाई मनोविज्ञान सम्प्रेषण गर्न, सैन्य अखडा संचालन, लडाकु जहाज, तालिम, अन्वेषण, परीक्षण र अनुसन्धान तथा सैन्य प्रशासन सम्बन्धि काममा गरिएका खर्चको सुक्ष्म अध्ययनसहित यो विश्लेषणात्मक रिपोर्ट आएको छ ।

सन् २०१९ को यो सैन्य खर्चको हिसाबले सन् २०२० को बर्तमान अवस्थालाई व्यङ्ग्य गरेको छ । सबैभन्दा धेरै पैसा सैन्य र हातहतियारमा खर्चने अमेरिकामा मात्रै कोरोनाले पौने १२ लाख मानिस प्रभावित बनाएको छ भने झण्डै ६८ हजारको संख्यामा ज्यानै लिएको छ । कोरोना आक्रमण पछिको स्थिति हेर्दा बिश्व अर्थतन्त्र निकै प्रभावित भैसकेको कारण पनि सन् २०२० मा यस क्षेत्रको खर्च स्वत घट्ने नै छ । त्यसबाहेक एउटा भाइरसले संसारलाई काबु बनाएको महशुस गर्दै सैन्यक्षेत्रको केहि खर्च अब स्वास्थ केन्द्रित अध्ययन अनुसन्धानमा नलगी सुखै छैन । लामो दुरीमा हान्न र बिनाश गर्न सक्ने भनिएका हतियारहरु पनि बंकरभित्रै कैद हुन पुगेका छन । कोरोना महामारीमा हतियारको होड र परीक्षणको तमासा देखाएका शक्तिशाली मुलुकले यो नस्विकारी सुखै छैन ।