२३ पुष । अर्थशास्त्रका महान् विद्वान चाणक्यले मानव जीवनलाई सुखी बनाउन नैतिकशास्त्र लेखेका थिए। धेरै राजाहरूले आफ्ना नीतिहरू अनुसरण गरेर उनीहरूको नीति अनुसरण गर्थे। चाणक्यका नीतिहरू हरेक धर्म र वर्गका लागि लाभकारी ठानिएका छन्। तिनीहरूलाई ग्रहण गरेर, तपाईं जीवनका कष्टहरूबाट मुक्त हुन सक्नुहुन्छ। उनको नीतिशास्त्रमा उनी भन्छन् कि यदि कोही व्यक्तिले यी तीन कुराको ख्याल राख्छ भने ऊ सँधै खुशी रहन सक्छ र लक्ष्मी पनि उसको घरमा बस्छिन् ।
मूर्खा यत्र न पूज्यन्ते धान्य यत्र सुसंचितम्।
दंपतोः कलहो नास्ति तत्र श्रीः स्वयमागता।।
चाणक्य नीतिको तेस्रो अध्यायको २१ औं पदमा,लेखिएको छ – ‘कि जहाँ मूर्खहरूको पूजा हुँदैन, जहाँ खानेकुरा र अन्न धेरै मात्रामा भण्डार गरिएको छ, जहाँ पति र पत्नी झगडा गर्दैनन्, त्यहाँ लक्ष्मी नबोलाइ आफै आउने गर्दछिन् । ‘
उनले यसो भन्नुको मतलब यो हो की मानवले मूर्खहरूको पूजा गर्नु हुँदैन, उनीहरूलाई धेरै ध्यान दिनु आवश्यक छैन । सम्मान सिर्फ ज्ञानीका लागि मात्र गरिन्छ, कुरा पनि उनीहरुको मात्र गरिन्छ । जहाँ मुर्खको पुजा हुँदैन त्यस्तो घरमा लक्ष्मीको वास हुन्छ ।
चाणक्य भन्छन् – जुन घरमा भण्डार खाद्यान्नले भरिएको छ, घरमा मानिसहरू भोकले मर्दैनन्, अन्नको दानासमेत फ्याँकिएको हुँदैन र पति र पत्नीबीच झगडा हुँदैन, यस्तो घरमा लक्ष्मी बिना बोलाए आफै बस्न आउँदछिन् ।
वि.सं.२०७७ पुस २३ बिहीवार १६:३५ मा प्रकाशित






























