हामी सबैकाे संसारन्यूज

२९, बैशाख, काठमाडौं । कोभिडको लक्षणलाई हामीले ३ भागमा विभाजन गरौं । पहिलो ५ दिन, दोस्रो ५ दिन र तेस्रो ५ दिन् । पहिलो ५ दिनमा लक्षण बढि हुन्छ । खोकी लाग्ने, रुघा लाग्ने, ज्वरो आउने र जिउ दुख्ने हुन्छ । अनि विस्तारै निको भैहाल्छ ।

दोस्रो ५ दिनमा जटिलता आउने सम्भावना हुन्छ । जसलाई हामी कोभिड निमोनिया कम्प्लीकेशनको कुरा गर्छौं । यो दोस्रो ५ दिनमा के के कुराको मोनिटर गर्ने ? अक्सिजन हेर्नुहोस ९५ प्रतिशत भन्दा बढि छ कि छैन् ? दोस्रो नाडीको गति, हामी पल्स रेट भन्छौं । यदि ज्वरो नआएको बेलामा पनि सय भन्दा बढि छ भने त्यो नराम्रो कुरा हो । स्वासप्रस्वासको गति यदि बढिरहेको छ भने यो जटिलताको फेज हो । दोस्रो ५ दिनमा यदि तपाईंलाई यस्तो कुनै लक्षण आएन भने तपार्ईं रिकभर भैसक्नुभयो ।

रिकभरीमा हुँदा पनि कसैकसैलाई खोकी लाग्ने, जिउ गल्ने कमजोरी हुने, यस्तो लक्षणहरु देखिने गरेको छ । त्यस्तो हो भने यो जटिल समस्या होइन् । तेस्रो ५ दिनमा पिसिआर पोजेटिभ आउन सक्छ अथवा १० दिन पछि पनि तपाईं पिसिआर गर्नुभयो भने रिपोर्ट पोजेटिभ आउन सक्छ । बढिमा तपाईं आफुलाई १५ दिनसम्म आइसोलेट गरेर राख्न सक्नुहुन्छ, तर घरमा बस्दाखेरि शारिरिक गतिविधि यस्तो हुनुपर्छ कि तपाईं १५ दिनपछि आफ्नो एक्टिभ लाइफमा फर्किन सक्नुहुन्छ ।

शुरुवाती लक्षणहरु साधारण भएपनि ज्वरो मन्द आएपनि तपाईं जटिलता गु्रुपमा पर्नुुहुन्छ भने तपाईं सिभियर कोभिड वा निमोनियामा जान सक्नुहुन्छ । यस्तो बर्गका व्याक्तिहरुले माइल्ड सिन्ड्रमलाई पनि सिरियस्ली लिनुपर्छ र नियमित मोनिटर गरिराख्नुपर्छ । कि तपाईंलाई कोभिड निमोनियाको लक्षणहरु देखा पर्छ कि पर्दैन् ? यदि ज्वरो ३/४/५ दिन भन्दा बढि गयो, ज्वरो हाई ग्रेड फिबर छ, १ सय ३/४ ग्रेड आइरहेको छ, ज्वरो सिटामोल खाएपछि घट्छ वा त्यसपछि फेरि बढ्न थाल्छ । ज्वरो शुरुको केहि दिनमा आएन र त्यसपछि बढ्न थाल्यो भने तपाईंलाई कोभिड निमोनियाको सम्भावना छ ।

यदि खोकी बारम्बार आइरहेको छ । खोकी गर्दा खेरी तपाईंलाई छाती दुख्ने गर्छ । आवाज आउँछ, घ्यार–घ्यार हुन्छ, खकार पँहेलो आउँछ वा रगत मिसिएको आउँछ भने बुझ्नुस यो निमोनियाको लक्षण हो । यदि तपाईंलाई स्याँ–स्याँ हुन थाल्यो, ज्वरो नआएको बेलामा पनि स्याँ–स्याँ भैरहेको छ र १ मिनेटमा २४ पटक भन्दा बढि तपाईं सास फेर्नुहुन्छ भने यो सबै कोभिड निमोनियाको लक्षणहरु हो ।

यदि तपाइँलाई यस्ता लक्षहरु भए भने तपाईं बुझ्नुस कि जटिलता आइसक्यो । यदि अक्सिजन पनि ९५ भन्दा कम छ भने फोक्सोको मुख्य भागमा कोभिडले असर गरेको छ । तपाईं तुरुन्त मेडिकल एटेन्सनमा जाँच गराउनु पर्यो, एक्सरे गर्नुपर्यो । त्यहाँ निमोनियाको लक्षणहरु देखापर्न सक्छ । पहिलो ५/७ दिनपछि तपाईंलाई ज्वरो आइरहेकै छ, खोकी बसेको छैन्, स्याँ–स्याँ हुन थाल्यो । नाडीको धड्कन बढ्न थाल्यो र सय भन्दा बढि भयो, तपाईंको अक्सिजन ९० सम्म आउँछ फेरि अलिकति बढि हुन्छ फेरि घट्छ । तपाइँलाई खाना रुची भएको छैन् , अरुले निरिक्षण गर्दाखेरि पनि अनुहार अलि सिकिस्त भएको जस्तो छ, यस्तो बेलामा बुझ्नुस कि यो कोभिड निमोनिया वा जटिलताको लक्षण हो । यस्तो बेलामा तपाईंले वेट एन्ड वाच गर्नुहुँदैन् । समयमा नै अस्पताल गएर चेकअप गर्न जरुरी हुन्छ ।

बरिष्ठ मुटुरोग विशेषज्ञ डाक्टर अनिलमुर्ति अनिलले सञ्चार माध्यमलाई दिएको भिडियो मन्तव्यमा आधारित, सम्पादन गरिएको ।