काठमाडौं । बरफ बनाउन पहिले पानी चिसो गर्नुपर्छ। तापक्रम शून्य डिग्रीमा चिसो भएपछि पानीबाट बरफ बन्ने प्रक्रिया सुरु हुन्छ। प्रायः तपाईंले देख्नुभएको होला कि पानीमा सुख्खा बरफको टुक्रा हाल्दा त्यसबाट धुवाँ निस्कन थाल्छ वा यदि तपाईंले कहिल्यै बरफको टुक्रा देख्नुभएको छ भने त्यसबाट धुवाँ निस्किएको देखिन्छ ।
सबैलाई थाहा छ कि हिउँ चिसो हो र विज्ञानले पनि त्यस्तै भन्छ। अब प्रश्न यो छ कि जब हिउँ चिसो हुन्छ, त्यसबाट किन तातो पानी जस्तै बाफ निस्कन्छ रु चिसो हिउँबाट निस्कने धुवाँ कुहिरो वा कार्बनडाइअक्साइड होइन, अर्कै कुरा हो। त्यसैले आज जानौं कसरी हिउँबाट धुवाँ किन निस्कन्छ।
बरफ वा आइस क्यूब्सबाट निस्कने धुवाँ कुनै ग्यास होइन, तर बरफ जमेको कारण यसको वरिपरि जमेको बाफ हो। जब बरफ वरपरको हावा चिसो हुन्छ, त्यहाँबाट केही बाफ पानीको थोपामा परिणत हुन्छ। यसकारण जमेको बाफ हावाको झोक्कामा धुवाँ जस्तो देखिन्छ।

कसरी आउँछ बरफबाट बाफ ?
हामी सबैलाई थाहा छ कि पानी एक निश्चित तापमानभन्दा तल खस्दा ठोसमा परिणत हुन्छ, जसलाई हामी बर्फ भन्छौं। हावामा पानी ग्यासयुक्त अवस्थामा हुन्छ र जब हावाले हिउँको सतहलाई छोयो, त्यो स-साना थोपाको रूपमा बाहिर निस्कन थाल्छ । जसलाई हामी बाफको रूपमा देख्छौं।
तीन चरणमा पानी
विज्ञानका अनुसार पानी ठोस, तरल र ग्यास गरी तीन अवस्थामा हुन्छ। जब पानी यसको ठोस अवस्थामा हुन्छ, यसलाई बर्फ भनिन्छ। तरल भएको अवस्थामा पानी भनिन्छ र ग्यास अवस्थामा हुँदा वाफ भनिन्छ ।
वि.सं.२०७८ कात्तिक १४ आइतवार १३:५३ मा प्रकाशित
























