हामी सबैकाे संसारन्यूज

काठमाडौं । युक्रेनविरुद्धको युद्ध सुरु भएको एक महिना बितिसक्दा पनि रुसले यो युद्ध जित्न सकेको छैन । सुरुमा रुसी सेनाले केही दिनमै युद्ध जित्ने विश्वास गरिएको थियो तर, युद्ध एक महिनाभन्दा बढी चलिरहँदा पनि अहिले रुस विजयी हुने अवस्थामा छैन । युक्रेनविरुद्धको युद्ध लम्बिँदै जाँदा रुसी सेनाको क्षमता र रणनीति दुवैमाथि प्रश्न उठिरहेको छ ।

यस्तो अवस्थामा रुसले एक महिना बितिसक्दा पनि युक्रेनमा युद्ध जित्न नसक्नुको कारण के हो ? युक्रेन रुसको अगाडि उभिनुको मुख्य कारण के हुन् ? यहाँ यहीबारे चर्चा गर्ने प्रयास गरिएको छ ।

१. रुसले सेनामा कम खर्च गर्छ

रुस विश्वको महाशक्तिमा पर्न सक्छ तर, रक्षा खर्चको मामिलामा भने अमेरिका, चीन र भारतभन्दा पनि पछाडि छ । रक्षामा कम खर्च हुनु भनेको कम सैन्य आधुनिकीकरण हो।

स्टकहोम इन्टरनेशनल पीस रिसर्च इन्स्टिच्युटको प्रतिवेदनअनुसार सन् २०२१ मा अमेरिकाले सेनामा ७७८ बिलियन डलर खर्च गरेको सन् २०२१ मा विश्वमा सबैभन्दा धेरै रक्षा बजेट थियो। दोस्रो नम्बरमा चीन थियो, जसले सेनामा २५३ अर्ब डलर खर्च गरेको थियो। तेस्रो नम्बरमा भारत थियो, जसले सेनामा ७२.९ अर्ब डलर खर्च गरेको थियो।

तर, रुस सेनामा खर्च गर्ने मामिलामा चौथो स्थानमा रहेको छ । यस अवधिमा रुसले आफ्नो सेनामा ६१.७ अर्ब डलर खर्च गरेको छ ।

२. कमजोर देखियो रुसी वायु सेना

युद्ध सुरु भएको एक महिना बितिसक्दा पनि भिकेएस भनिने रुसी एयर स्पेस फोर्सले युक्रेनको आकाशलाई कब्जामा लिन सकेको छैन। विगत एक दशकमा रुसले आफ्नो वायु क्षमता बढाउन संसारका उत्कृष्ट लडाकु विमानहरू मध्येका सुखोई–३०, सुखोई–३५ र सुखोई–३४ जस्ता लडाकु विमानका लागि अर्बौं डलर खर्च गरेको छ । तर प्रश्न यो छ कि रुसी सेनाले किन युक्रेनको आकाशमा आफ्नो प्रभुत्व कायम गर्न सकेको छैन ?

विज्ञहरूका अनुसार पुटिनले युक्रेनविरुद्धको युद्ध जित्न रुसी वायु सेनाको आवश्यकता नपर्ने महसुस गरेका थिए । रुसले आफ्ना विमान र पाइलटहरूलाई धेरै क्षति नहोस् भन्ने चाहेको थियो । रूसी वायुसेनाको अपर्याप्त प्रयोगले युक्रेनी वायुसेना र वायु रक्षालाई टर्कीले बनाएको ड्रोनहरूको सहयोगमा कडा प्रतिकार गर्ने मौका दियो। यससँगै युक्रेनले धेरै रुसी मिसाइल लन्चर र ट्याङ्कहरू खसाल्यो।

रुसी वायुसेनासँग प्रेसिजन गाईडेड मुनिशन अर्थात् हावाबाट चल्ने बम वा ग्रेनेडको अभाव भएको मानिन्छ । सिरियाली गृहयुद्धमा बसर अल(असदलाई सहयोग गर्न रुसले यी हतियारहरू ठूलो परिमाणमा दिएको थियो, जसको कारण उसलाई तिनीहरूको अभाव थियो।

विज्ञहरू विश्वास गर्छन् कि रूसी पाइलटहरूले आफ्ना प्रतिद्वन्द्वीहरूको तुलनामा प्रत्येक वर्ष कम उडान घण्टा पाउँछन्, त्यसैले रूसी वायुसेना, कागजमा जति बलियो छ, युद्धको मैदानमा बलियो रूपमा लड्न सक्षम छैन।

३. रूसको योजना र सैन्य प्रशिक्षणको कमी

युक्रेनविरुद्धको युद्ध सुरु भएदेखि, रुसी सेनाको लागि सबैभन्दा ठूलो समस्या योजनाहरूको अभावको रूपमा देखा परेको छ। विज्ञहरूका अनुसार युद्ध सुरु भएपछि पनि रुसी सेनालाई कहाँ जाने भन्ने कुरा नखुलेको र त्यही भएर पहिलो मौका मिल्ने वित्तिकै आत्मसमर्पण गरिरहेको छ ।

वासिङ्टन पोस्टको रिपोर्टअनुसार युक्रेनविरुद्धको लडाईको पहिलो दुई हप्तामा ५–६ हजार रुसी सैनिक मारिएका थिए अर्थात् हरेक दिन करिब ४०० सैनिक । सन् १९४५ यता रुसी सेनाले यति धेरै क्षति विश्वमा कहीँ पनि व्यहोरेको छैन । अफगानिस्तानसँगको सोभियत र रुसको युद्धमा पनि हरेक दिन औसत ५ रुसी सैनिकको मृत्यु भएको थियो ।

न्युयोर्क टाइम्सको रिपोर्टअनुसार युक्रेनविरुद्धको युद्धको एक महिनाभित्रमा ७ हजारभन्दा बढी रुसी सैनिक मारिएका छन् । यो संख्या झण्डै दुई दशकमा इराक र अफगानिस्तानसँगको युद्धमा मारिएका अमेरिकी सैनिकको कुल संख्याभन्दा बढी हो।

रूसी सेनाको एक विशेष सैन्य समूह छ, जसलाई बटालियन रणनीतिक समूह (बिटिजी)को नामले चिनिन्छ । प्रत्येक बिटिजीमा ६ सयदेखि ८ सय सिपाहीहरू हुन्छन् । हवाई रक्षा, तोपखाना, इन्जिनियरहरू र रसदसँग सम्बन्धित समूह हुन्छ । बिटिजी यस्तो समूह हो, जसले कुनै पनि क्षेत्रमा शत्रुसँग लड्न सक्छ।

रिपोर्टहरू अनुसार, रूसी सेनामा १७० बिटिजी छन्, जसमध्ये ८७ युक्रेन युद्धमा मैदानमा छन्। तर रुसी सेनाले बिटिजीको आक्रामकताको फाइदा उठाउन सकेको छैन।

युद्धको प्रारम्भिक दिनहरूमा, बिटिजीका सेनाहरूलाई युक्रेनमा प्रवेश गर्ने मार्ग, रणनीतिक उद्देश्यहरू, मिसन लक्ष्यहरू र सेनाहरूको जिम्मेवारीहरू जस्ता योजनाहरू बारे सूचित गरिएको थिएन। रुसी सेना लामो युद्धको लागि पूर्णतया तयार थिएन र लामो युद्धको लागि आपूर्ति लाइनको उचित प्रबन्ध नहुँदा रूसी सैनिकहरू एकैसाथ धेरै मोर्चाहरूमा फसेका थिए।

४. रसद र आपूर्तिमा समस्या

युक्रेनको सेनाले यस युद्धमा सबैभन्दा बढी रुसको रसद र आपूर्ति लाइनलाई निशाना बनाएको छ। जसका कारण पनि रुसले युद्धमा अग्रता लिन निकै कठिनाइको सामना गर्नु परेको छ ।

रिपोर्टहरुका अनुसार युक्रेनले ६० रुसी फुट ट्याङ्कहरू ध्वस्त पारेको छ र रुसको रसद आपूर्ति श्रृंखलामा निकै रणनीतिक रूपमा आक्रमण गरेको छ । जसका कारण युद्धको प्रगतिका लागि आवश्यक पर्ने गतिमा रुसले आफ्ना सैनिकहरूलाई सहयोग गर्न सकेको छैन ।

विज्ञहरूका अनुसार कीभमा रुसी ट्याङ्कहरूको लामो काफिले भए पनि अधिकांश ट्याङ्कहरुमा तेल नभएकाले रुसले राजधानी कब्जा गर्न सकेन । देशबाहिर लड्ने सिपाहीका लागि सप्लाई लाइन महत्वपूर्ण हुन्छ र यो सकिएपछि सेना युद्धमा टिक्न सक्दैन । त्यसैले शत्रु सेनाले पहिले आपूर्ति लाइनलाई निशाना बनाउँछ।

५. पुटिनले युक्रेनलाई कमजोर ठाने

रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले आफूभन्दा ३० गुणा सानो देशको मूल्याङ्कन गलत साबित भएको धेरै विज्ञहरू विश्वास गर्छन् । आफ्ना सैनिकहरूले युक्रेनी सेनाबाट यस्तो भयंकर प्रतिस्पर्धा गर्नेछन् भन्ने पुटिनलाई कल्पना थिएन। पुटिनको विश्वास थियो कि उनको सेनाले केही घण्टा वा दिनमा युक्रेन कब्जा गर्नेछ, तर एक महिना पछि पनि यो चाँडै हुने सम्भावना छैन।

युक्रेनमा रुसी मूलका ८० लाख जनसंख्या भएकाले युद्ध सुरु हुँदा खार्किभ र ओदेसा जस्ता सहरहरूले आत्मसमर्पण गर्ने पहिलो स्थानमा रुसी सेनालाई स्वागत गर्ने पुटिनले आशा व्यक्त गरे। तर, यसको विपरित युक्रेनका जनताले रुसी आक्रमणको कडा विरोध गरेका छन् ।

६. युक्रेनी सेना, राष्ट्रपति र जनताको मनोबल

रुसको आक्रमणपछि युक्रेनका सैनिक र सर्वसाधारणले रुसको हरसम्भव विरोध गरिरहेका छन् । हजारौं युक्रेनीहरूले लड्न हतियार पनि उठाएका छन्। युक्रेनको नेशनल गार्डका अनुसार रुसले युक्रेनमा आक्रमण गरेपछि युक्रेनी सेनाको स्वयंसेवी शाखामा एक लाखभन्दा बढी युक्रेनीहरू सामेल भएका छन्।

युद्ध सुरु भएपछि, रुसी ट्याङ्कको अगाडि उभिरहेको एक्लो युक्रेनी व्यक्तिको तस्बिर संसारभर भाइरल भयो। यो तस्बिरले ताक्वार रुसको अगाडि युक्रेनका जनताको मनोबल देखाउँछ।

यो लडाईमा युक्रेनी सेनाको रणनीतिसँगै यसको मनोबलले पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ, जसको फाइदा पनि स्पष्ट देखिएको छ । न्युयोर्क टाइम्सको रिपोर्टअनुसार युक्रेनका सैनिकमध्ये रुसको तुलनामा ५० प्रतिशत मात्रै युद्धमा मारिएका छन् ।

युक्रेनी सैनिकहरूले आफ्नो स्रोतसाधन रसियाको तुलनामा हवाईमा भूमिगत युद्धमा प्रयोग गरेका छन्। युद्ध सुरु हुनु अघि र पछि, युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोडिमिर जेलेन्स्की चट्टान जस्तै खडा छन्। जेलेन्स्कीले विश्वलाई रूसको क्रूरता देखाउन व्यवस्थित प्रचार गरेका छन् । साथै उनले थु्रपै मुलुकबाट सहयोग पनि जुटाएका छन् ।

७. अमेरिका, पश्चिमको मद्दत

अमेरिका, नेटो र युरोपेली देशहरूले युक्रेन लडाइँमा खुला रुपमै सहयोग गरे । उनीहरुले सेनालाई चाहिने हतियारदेखि विभिन्न सामाग्रीहरु दिए । अमेरिकाले युक्रेनलाई ६०० स्टिङ्गर मिसाइल र २६०० जेभलिन मिसाइल दिएको छ । मार्च १७ मा, अमेरिकाले युक्रेनका लागि थप ८० करोड डलर सैन्य सहायता स्वीकृत गरेको छ ।

साथै, अमेरिकाले मिसाइललाई हान्न सक्ने कामाकेज ड्रोनहरू आपूर्ति गरेको छ। अमेरिकाले युक्रेनलाई युद्ध सुरु हुनुअघि नै जनवरीमा नै नेटो देश इस्टोनिया, लिथुआनिया र लाटभियामार्फत हतियार आपूर्ति गरेको थियो।

स्वीडेन र फिनल्याण्ड जस्ता तटस्थ मानिएका देशले पनि युक्रेनलाई हतियार पठाइरहेका छन् । जर्मनीले युक्रेनमा स्टिङर्स र काँधमा चल्ने रकेट पनि पठाउँदै छ। अमेरिकासहित नाटो र युरोपेली संघका करिब २० देशले युक्रेनलाई हतियार आपूर्ति गरिरहेका छन् । एजेन्सीहरुको सहयोगमा