हामी सबैकाे संसारन्यूज

सामाजिक सञ्जाल खुला गराउने र भ्रष्टाचार विरुद्धको शान्तिपूर्ण प्रदर्शन भाद्र २३ गतेदेखि नेपालभर सुरु भएको थियो । शान्तिपूर्ण भनेर गरिएको प्रदर्शन हिंसात्मक बन्न पुग्यो । सोही दिन नेपाल प्रहरीले चलाएको गोली लागेर प्रदर्शनमा आएका १९ जना युवाले ज्यान गुमाउनु प¥यो र त्यस्तै ४ सय भन्दा बढी प्रदर्शनकारी घाइते भएर अस्पतालको बेड र भुईमा लम्पसार पर्नुपरेको थियो । जुन नेपालको कालो दिनकै रूपमा परिचित भयो ।

प्रदर्शनमा सहभागी युवाले आरोप लगाएअनुसार प्रहरीले प्रदर्शनकारीलाई सिधै टाउको र छातीमा गोली हानेर जेनजीमाथि दमन ग¥यो । यही विरोधमा भोलिपल्ट भाद्र २४ गते जेनजी टोली फेरि सडकमा उत्रिएका थिए । नेपाल भरी कफ्र्युको क्षेत्र बढ्दै गएको थियो । तर जनेजी टोलिलाई भने कफ्र्युले कुनै असर पारको थिएन । बिहानैदेखि उग्र रूपमा आन्दोलनलाई चर्काइरहेको जेनजी पुस्ताले पार्टी कार्यालय र शीर्ष नेताहरूको घरलाई खोजी खोजी जलाउने तोडफोड गर्ने कार्यलाई तीव्रताका साथ अघि बढाई रहेका थिए । सडकमा टायर, मोटरसाइकल र बसहरू बालेर आन्दोलन मच्चाई रहेका थिए । कोही आन्दोलन मच्चाउने कोही घर खोजी खोजी जलाउने र नेतालाई भेटेसम्मकालाई रामधुलाई कुट्ने जस्ता गतिविधिले आन्दोलनलाई झनै हिंसात्मक बनायो ।

नेताहरूले २३ गतेदेखि नै राजीनामा दिन थालेका थिए । निवर्तमान गृहमन्त्री रमेश लेखकले २३ गते नै आफ्नो पदबाट राजीनामा दिए भने २४ गते राप्रपा र रास्वपाका सबै सांसदले सामूहिक राजीनामा दिएका थिए । तर प्रदर्शनकारीहरूले निरन्तर तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको राजीनामा माग गरिरहेका थिए । भिडलाई नियन्त्रण गर्न नसकेपछि र आन्दोलनले हिंसात्मक मोड लिन थालेपछि प्रधानमन्त्री ओलीले राजीनामा दिएका थिए । उनले यसअघि समय र परिस्थितिको संवेदना नबुझेर सर्वदलीय बैठक निकै ढिलो बोलाएका थिए । पछि उनले राजीनामा दिएसँगै देश शासक विहीन भएको थियो ।

सार्वजनिक सम्पत्तिमाथि चर्को तोडफोड

नेपालमा जेनजीको प्रदर्शनबाट उत्पन्न तोडफोडले भने नेपाललाई एक दशक पछाडि नै धकेलेको पाईन्छ । काठमाडौँमा २०७२ साल बैशाख १२ गतेको भूकम्पले तहसनहस बनाएको सिंहदरबार लगायतका सरकारी सम्पत्तिलाई बल्ल राज्यले अनुदान र ऋणको स्याहारले केही प्रतिशत विकास गरी हेर्न लायक बनाएको थियो । ती सबै संरचना ध्वस्तै भएको छ । सिंहदरबार आफैँमा ऐतिहासिक महल हो १२२ वर्ष पुरानो, त्यसको भाग जल्दा पुरातात्त्विक तथा सांस्कृतिक सम्पदा हरायो । त्यहा भएका भौतिक संरचनामा ठुलो क्षति पुगेको छ । सबैभन्दा मुख्य कुरा सिंहदरबार भित्र भएका महत्त्वपूर्ण कागजात जलेर खरानी भएको छ । साथै त्यहाँ भएको कतिपय सिसिटिभी, कम्प्युटर, सर्व, नेटवर्क सबै ध्वस्त भएको छ । कम्प्युटरमा डिजिटल बैकअप नभएका पुराना अभिलेखहरू गुम्ने खतरा रहेको छ । ऐतिहासिक महल नष्ट हुनु भनेको देशकै पहिचान गुम्नुसरी हो । यद्धपी मुख्य डाटा सुरक्षित भएको भनिएको छ ।

नेपालको सर्वोच्च अदालत कानुनी निर्णयको अन्तिम निकाय हो । देशको संवैधानिक र न्यायिक निर्णयको अन्तिम अधिकार यही अदालतसँग छ । हिजोको आन्दोलनमा केही प्रदर्शनकारीहरूले अदालत परिसर वरिपरि तोड़फोड़ र आगजनी गरेका थिए । हिजोको आगोको कारण केही समयको लागि अदालतबाट सुनुवाई पनि स्थगन गरेको छ । संवेदनशील कागजात र अभिलेखहरू पनि जलेर नष्ट भएका छन् । संसद् भवन काठमाडौँको केन्द्रमा रहेको छ जहाँ प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभाका बैठकहरू हुन्छन् । मुलुकको नियम, नीति र बजेट सम्बन्धित निर्णय यहीँबाट पारित हुन्छ । तर हिजोको आन्दोलनले संसद् भवन दनदनी बलिरहेको थियो । आगोको मूश्लोले आकाश नै कालो भएको थियो । बैठक कक्षमा रहेका फर्निचर, इलेकट्रोनिक उपकरण र फाइलहरू ध्वस्तै भएका छन् ।

\त्यस्तै आन्दोलनकारीहरूले सरकारी वकिलको कार्यालय, जिल्ला प्रशासन कार्यालय, मन्त्री निवास, प्रधानमन्त्री र राष्ट्रपति निवास, ललितपुरको मन्त्री क्वाटर, नेपाल प्रहरीका धेरै कार्यालय र विट लगायतका सार्वजनिक सम्पत्ति तोडफोड र आगजनी गरेका छन् । राजधानी पछि पोखरा र बुटवलमा अतधिक क्षति हुनपुग्यो । जसको क्षतिको कारण देशले ठुलो धनराशिको नोक्सानी व्यहोर्नू परेको छ । साथै व्यक्तिगत सम्पत्तिमा पनि आन्दोलनकारीले तोडफोड र आगजनी गरेका छन् । हिल टन लगायतका होटेलमा आगजनी, भाटभटेनीका स्टोरहरूमा आगजनी र लुटपाट जस्ता थुप्रै व्यक्तिगत सम्पत्तिको पनि क्षति भएको छ ।

जितेर पनि हारे जेनजी
जेनजी पुस्ताले आन्दोलनमार्फत आफ्नो आवाज बुलन्द गरेको थियो । उनीहरूले “भ्रष्टाचार अन्त्य गर, सामाजिक स्वतन्त्रता कायम गर” भन्ने माग अघि सारे । तर आन्दोलन हिंसात्मक बनेपछि अन्तर्राष्ट्रिय छविमा समेत नकारात्मक असर पारेको छ । सडकमा देखिएको साहस र एकताले युवा पुस्ताले जितेको जस्तो देखिए पनि, वास्तविकतामा उनीहरूले धेरै गुमाए । आफ्ना साथीहरूको ज्यान, सयौ घाइते, ऐतिहासिक सम्पदा, सार्वजनिक सम्पत्ति, र देशको विश्वसनीयता सबै गुमाए । कसैले पस्केर राखेको खाना अघि सारेर खाना मात्र बाँकी थियो त्यो बेला निर्ममता देखियो । ध्वंश पछि अव जेनजी पुस्ताले त्यसलाई शून्य स्तरबाट काम गर्नुपर्ने हुन्छ । भ्रष्टाचार विरुद्ध सडकमा उत्रिएका पुस्ताले भ्रष्टाचारको प्रमाण नै मेटाएको आरोप छ । त्यसैले यो आन्दोलन जितेर पनि हारको प्रतीक बनेको टिप्पणी पनि गरिएको छ । युवाको आवाज बलियो भए पनि मुलुकले बेहालको पीडा भोग्नुपर्यो ।

नेपालको अहिलेसम्मका आन्दोलनमा भएका कुल क्षति एकातिर र यो दूईदिने आन्दोलनमा भएका हिसाव अनुमान गर्दा देश बिसौ बर्ष पछि पुगेको भनिदैछ । देश र माटोप्रति निष्ठा भएका र जिम्मेवार मानिसहरुलाई राज्यमा सहि प्रतिनिधित्व गराउने, क्षतिप्रति आत्मालेचित हुने, आयोग बनाएर क्षतिपुर्ति दिने, पुननिर्माणको खाका बनाउने समग्रमा भन्नुपर्दा देश शसक्त बनाउने कामको योजना जेनजीले बनाउन सक्नुपर्दछ । पुराना झै अलमलिने र ब्यक्ति स्वार्थमा लाग्ने छुट छैन । दुई दिनमा जितेजस्तो त भयो तर व्यवहार सहि भएन भने हार जस्तै हुन्छ है फेरि । जितेर पनि हारेको महशुस नहोस् ।