नवलपुर । नवलपुरको देवचुली नगरपालिकाका भूमिहीन सुकुम्बासीहरुले नगरपालिका भित्र रहेका पाँचवटा सामुदायिक वनमा तालाबन्दी गरेका छन्। उनीहरुले वर्षौंदेखि जोतभोग गर्दै आएको जग्गा सामुदायिक वनको दायरामा परेको भन्दै लाल पुर्जा नपाएको प्रमुख कारणमानेर सामुदायिक वन खारेजीकाे माग गरेका हुन्।
तालाबन्दी गरिएका वनहरु हुन् – अमर ज्योति सामुदायिक वन, धुसेरी सामुदायिक वन, चौतारी सामुदायिक वन, बरटाँडी सामुदायिक वन र अम्मर सामुदायिक वन।
उक्त आन्दोलनलाई सुकुम्बासी संघर्ष समितिका संयोजक भिम चन्द्र गुरुङ, उपाध्यक्षहरु दीपक विक र तिलबिर सारु मगर, सचिव आशिष तामाङ को नेतृत्वमा सञ्चालन गरिएको हो।
नगरपालिकाका अनुसार समस्या यसप्रकार उत्थान भएको छ – वन दर्ता गर्दा वस्तीभित्र रहेका गाउँ वा बस्तीहरुलाई समेत सामुदायिक वन दायरामा समावेश गरिएपछि वस्तीले लालपुर्जा लिन सकेन। उपप्रमुख पार्वता तिवारी अनुसार, “नगरपालिकाले सबै प्रक्रिया पुरा गरेको भए पनि वनको कारण लाल पुर्जा वितरण रोकिएको” जनाएको छ। साथै नगर प्रमुख हरि न्यौपानेले भनेका छन् कि “वन ऐनले जंगल छेउका बस्तीका लागि लाल पुर्जा वितरण गर्न समस्या सिर्जना गरेको” हो।
यसरी ५ सयभन्दा बढी घरधुरी सुकुम्बासीहरुको बस्ती सामुदायिक वनभित्र पर्न गएको छ। भूमि अधिकार र वन व्यवस्थापनबीचको यो विवादले सामाजिक न्याय, वन तथा बस्तीबासीहरुको जीवनयापनसँग सम्बन्धित गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। स्थानीय सरकार, वनसंरक्षण निकाय तथा प्रभावित समुदायबीच छिट्टै संवाद र समस्या समाधानका उपाय अवलम्बन आवश्यक देखिन्छ।
वि.सं.२०८२ कात्तिक २३ आइतवार १२:१९ मा प्रकाशित






























