हामी सबैकाे संसारन्यूज

गाउँमा अलि अलि पढेर नबस्नु होला । धेरै प्रश्नको सामना गर्नुपर्ने हुन्छ । कति प्रश्न निजी हुन्छ । कति हावाको ।
भाई बेकारी हुनुको रहस्य ? किन नोकरी भएन भाईको ? भाईको आजसम्म विवाह नहुनुको कारण आदि आदि ।
यस्तै प्रश्नहरुको समस्याले ग्रसित यो छातीमा धेरै प्रश्नहरु गरेर नै मेरो शरीरको आधा केजी मासु घटने गर्छ ।मेरो लुते हुनुको रहस्य पनि यही हो ।

कतिले बाहिरी प्रश्न गर्छन् कतिले ज्यान सुकाउने प्रश्न गर्छन् । आखिर देशमा बड्दो बेकारी समस्याको हल गर्ने कुरा कसैले गर्दैनन् र नि ।

यसरी धेरै प्रश्नहरूको सामना गर्दागर्दै मलाई पनि आदत भइसकेको छ । मुख हेरेर अब कसले के प्रश्न गर्छ भन्ने कुराको अनुमान लगाउनु थाल्ने भइसकेको छु । कति ईज्जतका प्रश्न गर्छन् कति बेइज्जत गर्ने प्रश्न गर्छन् । गर्नु चैं गर्छन् । आफैलाई आजकल प्रश्न पत्र पो भएँ कि जस्तो लाग्छ ।

एकदिनको कुरा हो ठुले बड़ा साईकिलमा रन्केर मेरो छेउमा आइपुगे । ’ए……ए कान्छा, सुन त साँची अस्तिदेखि तँलाई एउटा कुरा सोध्नु मन छ । अब गाउँमा पढ़ालिखा पनि तँ त छस् ।भन् त नानी यो पृथ्वी घुम्छ रे हो ?’
मैले भने ’किन बड़ा अब यो मर्ने उमेरमा पृथ्वी घुमे पनि के नघुमे पनि के फरक पर्छ र तपाईंलाई ?’
’होइन नानी, पृथ्वी घुम्छ रे !’ कसले भन्यो बडा ?’
’अरे हाम्रो मुन्सी छ नि, हरिप्रसाद उसले भनेको ।’ अन्त उत्तर भनेन त मुन्सीले ।’
‘भन्नु त भन्यो आधा कुरा बुझ्नु सकिनँ । कक्ष, अक्ष, दाहिने, बायाँ,चुम्बक के के भन्यो भन्यो ।’
हतारमा थिएँ के काम गर्नुको लागि, अब बुढालाई उत्तर दिनु कि नदिनु भएँ । फेरि बुढाको चाउरी परेको गालाभित्रको जिज्ञासा देखेर पृथ्वी घुम्ने कुरा सम्पूर्ण कथा सुनाइदिएँ ।
’ल कान्छा यो कुरा त बुझेँ पृथ्वी घुम्दो रहेछ । तर एउटा कुरा बुझ्नु सकिनँ नि !’
’ के कुरा बडा ?’

’अब सुन्, हाम्रो छिमेकी माइलाको घरको ढोका पूर्वपट्टि छ अनि हाम्रो पश्चिमपट्टि । हेर्त हो कि होइन ।’ मैले दुवै घर हेरेँ, कुरा ठीकै हो ।’ अब तँ भन्छस् पृथ्वी घुम्छ भनेर तर हाम्रो ढोका त जहाँको त्यहीँ छ त ?

माइलाको घरको पूर्वपट्टिको ढोका किन पश्चिम भएन ? अनि हाम्रो घरको ढोका किन पूर्व भएन भन त ?’

मैले भनेँ ‘जमिन एक्लै घुम्दैन बडा । घुम्नुको मतलब हो पूरा पृथ्वी घुम्छ । पूरा घुम्दा पृथ्वीभित्रको बस्तु पनि घुमेको हुन्छ । जस्तै अहिले तपाईं मेरो नाक हेर्नू । तपाईंको सिधामा छ । अब एक कदम दाहिने भएर हेर्नू अहिले पनि नाक त्यहीँ सिधामा नै छ । हो कि होइन भन्नू त हो ! हो, तब पृथ्वीमा भएको रुखपात घर जंगल सबै नै घुम्छ पृथ्वीको साथ साथमा र हामीलाई अनुभव हुँदैन कि पृथ्वी घुम्छ भनेर । तर, पृथ्वी आफ्नो गतिमा घुमिरहन्छ । बुझ्नु भयो बडा अब ।’ भनेपछि बुढाले लामो सास फेरेर भने हो रहेछ पृथ्वी घुम्दो रहेछ ।

धेरै दिनको भारी फाले झैँ बुढा थचक्क बसे । ‘आखिर पढालिखा -पढालिखा नै हो नानी । तिमीहरू पढ़ेर संसार बुझ्यौ । सबै थाहा छ । हामी अनपढलाई सबै ढुङ्गा लाग्छ कुकुरलाई हिर्काउनु काम लाग्छ भनेर राख्छौँ । त्यही ढुङ्गा दिमागमा राखेर पढालिखाले के के बनाउँछन् । शिक्षा सबैको अधिकार रहेछ । सबले पढ्नुपर्छ । बाल बालिकाले मात्र होइन बुढापाका सबै शिक्षित हुनपर्छ । तब गाउँ ठाउँ सुन्दर हुन्छ’ भनिराखेर बुढा साईकल टिपेर हिँडे । म भने शिक्षालाई कता नोकरीसित तुलना गरिरहेको थिएँ ।