अहिले पूरै विश्व कोरोना भाइरसको तनाव र चिन्तामा छ। यसले मानिसहरूमा उदासीनता बढाउँदैछ । यो दीर्घकालीन तनावले शरीरको प्रतिरोध क्षमतालाई पनि कमजोर बनाउँछ । वास्तवमा, तनाव आन्तरिक कुरा होईन, यो बाह्य समाचार वा स्थितिमा आन्तरिक प्रतिक्रिया हो, जुन तपाईं चाहनुहुन्छ भने नियन्त्रण गर्न सक्नुहुन्छ। हामी घरमै रहेर आफ्नो स्वास्थ्यको हेरचाह गरिरहेका छौं, अर्थात् हाम्रो मनले चाहेको कुरा गरिरहेका हुन्छौँ । के अब हामी ‘अब के हुन्छ ?’ भन्ने बारेमा हामी सोच्न छोड्न सक्छौँ । यस्तो जटिल अवस्थामा तनाव मुक्त हुनेकेही उपायहरु छन्, जसले हामीलाई तनाबबाट मुक्त हुन सहज बनाउँछ ।
जानौँ ती उपायहरु के हुन् :
तनाव छ कि छैन पहिचान गर्नुहोस् : तनावको स्तर अवस्थासँग कम घटी भैरहन्छ । हामी ० र १० संख्या बीचको तनाव राख्छौं । यदि तपाइँ संक्रमणको सम्भावना वा वर्तमान अवस्थाको बारेमा बढि डराउनुहुन्छ र यसको बारेमा सोच्नुहुन्छ भने तपाईको तनावको स्तर रातो क्षेत्र ९च्भम ब्चभब० मा जान सक्छ । यस्तो अवस्थामा तपाईमा नकारात्मक सोच बन्न् सक्छ, जसले तनावलाई बढाउँदछ। तपाईंको तनाव रातो क्षेत्रमा आउनु भन्दा पहिले नै तपाईंले यसलाई कुनै पनि लक्षणको साथ पहिचान गर्न सक्नुहुन्छ। यदि तपाई एकाएक टाउको दुखाई महसुस गर्नुहुन्छ वा अचानक दाँत किटकिटाउन थाल्छ वा बसी राख्दा तपाईको शरीर तलमाथि झुलिरहन्छ भने सम्झनुहोस् यो तनावको उच्च स्तर हो। यस बाहेक, बाध्य ब।हप्। कठा हुनु, दुखी रहनु, अधिक क्रोधित, चिढचिढो हुनु, चाँडै रिसाउनु, चुपलागेर एक एक कुनामा बसिरहनु आदि पनि लक्षणहरु हुन्।
सम्भावनामा केन्द्रित हुनुहोस् : कोरोनाका आशंकितहरू, सकारात्मक केसहरू र मृत व्यक्तिको तथ्या्क हरेक घण्टा परिवर्तन हुँदैछन् । यी जाँच गर्नुहोस्, तर जानकारीको लागि मात्र। तपाईं घरमा हुनुहुन्छ यदि तपाईं घरमा बस्नुहुन्छ र सबै नियमहरू पालना गर्नुहुन्छ भने, त्यसोभए तपाईं भाइरसबाट सुरक्षित हुनुहुनेछ । आंकडा हेर्न नडराउनुहोस् । यदि तपाईंले सुविधाहरू विचार गर्नुभयो भने, तपाईंसँग सुरक्षित हुने सबै सम्भावनाहरू छन्। यो सकारात्मक सोच हो।
असहायलाई मद्दत गर्नुहोस् : हालको स्थितिमा यो महसुस गर्नु सामान्य हो कि ुहामी केहि गर्न सक्दैनौं, हामी घर भित्रै बाँधिएका छौुं। तर तपाईं यो भावनाबाट पनि छुटकारा पाउन सक्नुहुन्छ। हामीलाई थाहा छ कि हामी कोरोना जस्ता भाइरसको रोकथाममा आफ्नो भूमिका खेल्दैछौं। तपाईं यो भूमिका केही मानिसहरूलाई मद्दत गरेर विशेष बनाउन सक्नुहुन्छ। यदि तपाईंको क्षेत्रमा खाना वितरण गरिएको छ, वा केही सहयोगको काम भैरहेको छ भने तपाईं सामेल हुन र सकारात्मक पहल गर्न सक्नुहुन्छ। सुरक्षित दूरीको साथ सहयोग गरेर मद्दत गर्न सकिन्छ ।
नकारात्मक कुराहरु हेर्न बन्द गर्नुहोस् : लाख कोसिस गर्नुहोस्, तर हातहरू मोबाइलमा सर्न सुरु हाल्छन् । यदि नयाँ पोष्टमा ध्यान दिइयो भने, त्यहाँ त्यहाँ कुनै समस्या छैन। तर यसलाई प्राथमिकता दिएर वा महत्त्व दिएर, नकारात्मक भिडियो वा सन्देशहरू पठाउने सबैलाई अनफलो गर्नुस् । त्यस्ता सन्देशहरु मेटाउने सुविधा छ जुन तपाईंलाई तनाव गर्दछ त्यसलाई तपाई मेटाउन सक्नुहुन्छ । यस समयमा सोशल मीडियामा धेरै हल्लाहरू फैलिएका छन। यसबाट टाढा रहनु आवश्यक छ। यस बाहेक, केहि व्यक्तिहरू छन् जसले सोशल मिडियामा चर्चाित हुने खालका शीर्षकहरूको ह्यासट्याग खोलेर धेरै कुराहरु पढ्ने गर्दछन् । यस क्रममा, तिनीहरूले धेरै अनावश्यक समाचारहरू पनि पढेका हुन्छन् । तर तिनीहरूलाई क्रोधित र नर्भस बनाउँछ। त्यस्ता व्इक्तिहरुबाट दूरी बनाउनुहोस्।
तर्कसंगत रूपमा कार्य गर्नुहोस्, आत्मिक रूपले होइन : यस्तो बेला सामानको अभाव हुनसक्छ । ‘यदि हामीले भोली पीठो पाएनौं भने, हामी तरकारीहरू पाउनेछैनौं, हामी फल खान सक्नेछैनौं …’ त्यस्तो निराधार हल्ला गर्नेहरुको कमि छैन । यस्तो बेला तर्कले काम गर्नुहोस्। सरकारले भनेको छ कि त्यहाँ आवश्यक चीजहरूको कुनै कमी हुनेछैन, यो पनि भइरहेको छैन, त्यसोभए किन अनावश्यक चिन्ता लिने ?
‘यस्तो भयो भने….’ को बारेमा सोच्न छोड्नुस् :
यदि लकडाउनलाई थप विस्तार गरियो भने के हुन्छ …? के हुन्छ यदि हामीले केहि कारणले बाहिर निस्कनु पर्यो भने ? कामको के हुन्छ ? तलब पाइन्छ की पाइन्न ? श्रमिकहरूले काम पाउँछन् की पाउँदैनन रु हामीसँग यस्तो समयमा के होला भन्ने नकरात्मक सोच आउने कुराको कमि हुँदैन । यो समयमा कुनै पनि प्रकारको गतिविधि गर्न गाह्रो छ, त्यसैले यदि तपाईंले थप कुराकानी गर्नुपर्यो भने, यसलाई सकारात्मक गर्नुहोस्। यदि हामी अफिसमा गयौं भने, के नयाँ हुन्छ, कलेजका साथीहरूसम्म पुग्न वा स्कूल जाँदा हामीले कति राहत महसुस गर्नेछौं, यी सबैको बारेमा सोच्नुहोस्, यसका बारे कुरा गर्नुहोस्।
दिमागलाई व्यस्त राख्न जरुरी : मनले राम्रो सोचाइ बनाउनु पर्दछ । घरमै लक भएकोले धेरै नकरात्मक सोच आउन नपाओव् भन्नका लागि हामीले केही यस्ता कामहरु गर्नु पर्दछ । जसले हाम्रो दिमागलाई मनोरन्जन दिनेछ। त्यहाँ केहि साना सुझावहरू छन्, जसले दिमागलाई व्यस्त मात्र राख्दैन, यसलाई स्मार्ट र फिट पनि बनाउँदछ ।
– हातले दैनिक तीन देखि चार वाक्य विपरित हातले लेख्नुहोस् ।
– केही समय उल्ल्टो हिड्नुस् यसरी उल्टो हिड्दा सम्हालिएर हिड्ने गर्नुस् ।
– आफैलाई एउटा पत्र लेख्नुहोस्। यसमा तपाइएको सम्झना, सपना वा अनुभव समावेश गर्न सक्नुहुन्छ ।
– विभिन्न शैलीमा कपाल बनाउनुहोस्।
तपाईंको खुट्टामा सन्तुलनमा खडा हुनुहोस्। केहि सेकेन्डसँगै, पाँच मिनेटसम्म यो यो कार्य गर्ने प्रयास गर्नुहोस्।
समय गाह्रो छ, सम्पूर्ण विश्व विपत्तिले घेरिएको छ, तर सूर्य चन्द्रमा, ताराहरू, बादल, चरा र फूलहरूको उपस्थितिले हामीलाई त्यो समय परिवर्तन हुनेछ भनेर सम्झाउँदै छ। जीवनमा उतार चढावहरू छन्। यो समय पनि बित्नेछ।
(स्रोत : दैनिकभासकर )
वि.सं.२०७६ चैत २६ बुधवार १८:५९ मा प्रकाशित






























