३ चैत, काठमाडौं । भारतमा नजिकिदै गरेको लोकसभाको चुनावमा २ करोड १० लाख भारतीय महिलाले भोट हाल्न नपाउने भएका छन् । १ करोड १० लाख महिलाको नाम भोटर लिस्टमा नभएको खुलासा भएको छ ।
अहिले २ करोड १० लाख भारतीय महिलाको भोट दिने अधिकार किन खोसियो भन्ने ठूलो प्रश्न राजनीति क्षेत्रमा मात्र नभएर अन्य क्षेत्रमा बहर चलिरहेको छ ।
विगतका चुनावमा भारतीय महिलाहरुले उत्साहका साथ मतदान गर्दै आएका छन् । यो वर्ष हुने चुनावमा पनि मतदान गर्नेमा पुरुष भन्दा बढि संख्या महिलाको हुने अनुमान गरिएको छ । अधिकांश महिलाहरुको भनाई यो छ कि, उनीहरु आफ्नो मनपरेको उम्मेदवारलाई छानेर भोट दिनेछन् । यसको लागि उनीहरु आफ्ना श्रीमान या परिवारसँग सल्लाह लिने छैनन् ।
महिलाहरुलाई मतदानका लागि प्रोत्साहन गर्न छुट्टै बुथ स्टेशन बनाइने तथा महिला प्रहरी उनीहरुको सुरक्षामा लगाइने छ । मतदान वुथमा पनि एक महिला अधिकारी खटाइने छ ।
२०१४ मा भएको आम निर्वाचनमा ६६० भन्दा बढी महिला उम्मेदवार बनेका थिए । १९५१ मा भएको पहिलो चुनाव भन्दा यो आँकडा धेरै बढी हो । किन कि, १९५१ मा २४ महिला मात्र चुनावी मैदानमा उत्रिएका थिए ।
अहिले राजनीनितक दलहरु पनि महिला मतदातालाई खास महत्व दिन्छन् । उनीहरु महिला मतदातालाई आकर्षण गर्नका लागि चुनावी घोषणा पत्रमा विभिन्न आकर्षक प्रतिबद्धताहरु पनि अगाडि ल्याउँछन् । जस्तै सहज रुपमा भान्साको ग्यास उपलब्ध गराउनु, पढाइमा स्कलरसिप, कलेज जानका लागि साइकल दिने लगायतका प्रतिबद्धताहरु सार्वजनिक गर्ने गरेका छन् ।
तर, पछिल्लोपटक सबैलाई अचम्म बनाउने गरी महिलाका विषयमा एक तथ्यांक सार्वजनिक भएको छ । त्यो हो, भारतमा धेरै महिलाहरुको नाम भोटर लिस्टमा छैन । ती महिलाहरुको संख्या श्रीलंकाको पूरा जनसंख्यालाई झण्डै झण्डै भेट्छ ।
यो दावा गरेका हुन्, चुनाव विशेषज्ञ प्रणाँय राँय दोराब सोपारीवालाले । उनले यस्तो कुरा आफ्नो कितावमा लेखेका छन् । उनले केही आंकडालाई अध्ययन गरेर यस्तो नतिजामा पुगेको बताइएको छ । उनले आफ्नो बुक ‘द वर्डिक्ट डिकोटिङ इंडियाज इलेक्सन’ मा यस्तो कुरा लेखेका हुन् ।
जनगणनाको हिसाबले १८ वर्ष भन्दा बढी उमेरका महिलाको संख्या कति छ भन्ने आधारमा भारतभर रहेका महिलाको संख्याको अनुमान लगाएका हुन् । त्यसपछि उनले यस्तो संख्याको तुलना महिला मतदाताको ताजा लिस्टसँग गरेका छन् ।
उनले दुवैमा धेरै अन्तर पाएका थिए । उनका अनुसार मतदाताको लिस्टमा झण्डै २ करोड १० लाख महिलाको नाम मतदान लिस्टमा छैन ।
मतदान लिस्टबाट नाम हराएका महिलाहरु धेरै उत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र र राजेस्थानका छन् । जब कि आन्ध्र प्रदेश र तमिलनाडु जस्ता दक्षिणी राज्यमा स्थिति राम्रो छ । बीबीसी
्
वि.सं.२०७५ चैत ३ आइतवार १८:३० मा प्रकाशित






























