हामी सबैकाे संसारन्यूज

यतिखेर स्पष्ट बहुमत लिएर देशमा सरकार चलाइरहेको पार्टी हो नेकपा । तर, २९ महिना अगाडि एकीकरण भएको तर आजसम्म एकिकृत हुन नसकेको पार्टी पनि हो नेकपा । एकिकरणको २९ महिना वितिसक्दा पनि एमाले र माओवादी केन्द्रका नाममा छुट्टाछुट्टै संसदिय दल संचालन गरिरहेको पार्टी पनि हो नेकपा । एकिकरणको २९ महिना बितिसक्दा पनि पूर्वमाओवादी र पूर्वएमाले भनेर भागशान्ती सत्ता स्वादमा रमाईरहेको पार्टी पनि हो नेकपा । 

सत्ता स्वादमा पसिसकेका देशका दुई कम्युनिस्ट पार्टीहरूले २०७५ जेठ ३ गते मदन आश्रीत स्मृति दिवसको ऐतिहासिक दिनलाई उपयुक्त दिन ठानेर पार्टी एकीकरण घोषणा गरेका थिए । तर वास्तविकतामा भने नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) आजसम्म पनि एक हुन सकेको छैन । विधानतः ६/६ महिनामा केन्द्रीय कमिटीको बैठक बस्नु पर्ने नेकपाको २९ महिनामा जम्मा २ वटा मात्र बैठक बस्न सकेका छन् ।

वास्तविकतामा भने नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) आजसम्म पनि एक हुन सकेको छैन । विधानतः ६/६ महिनामा केन्द्रीय कमिटीको बैठक बस्नु पर्ने नेकपाको २९ महिनामा जम्मा २ वटा मात्र बैठक बस्न सकेका छन् ।

२०७५ जेठ १६ गते जारी गरिएको अपानी – १ ले ४४१ सदस्यीय केन्द्रीय कमिटी, केन्द्रीय कमिटीको एक तिहाइ सदस्य रहेको पोलिटब्यूरो (जो आजसम्म बन्न सकेको छैन) ४५ सदस्यीय स्थायी कमिटी र ९ सदस्यीय सचिवालयसहितको पार्टी केन्द्रीय संरचनाले ३ महिनाभित्रमा सबै तहका कमिटीहरूको एकीकरण सम्पन्न गर्ने निर्णय भएको सन्देश दियो ।

लगत्तै २०७५ साउन १७ गतेको विशेष परिपत्र – १ ले एकिकरणका लागि बनेका कार्यदलले साउन २५ भित्र एकीकरण प्रकृयाका काम सम्मपन्न गरी केन्द्रीय सचिवालय समक्ष प्रतिवेदन पेश गर्ने, भदौ ५ गतेभित्र प्रदेश र जिल्ला कमिटीहरूको एकिकरण सम्पन्न गर्ने । र, २०७५ भदौ १५ गतेभित्र जिल्ला कमिटीहरूको प्रथम बैठक आयोजना गर्ने सन्देश दियो । तर, आजका मितिसम्म पनि मेरो सदस्यता न एमालेमा रह्यो न त नेकपा नै भयो ।

१३ भदौ २०७६ को अपानी – २ ले ०७६ जेठ २ देखि भदौ ५ र भदौ ९ मा सम्पन्न सचिवालयका निर्णय जानकारी गरायो । जसमा जनसंगठनहरूको एकीकरण, केन्द्रीय विभागहरूमा प्रमुख र उप–प्रमुखको व्यवस्थापन, जिल्ला कमिटी, सम्पर्क समन्वय कमिटी, जनवर्गीय तथा सामुदायिक संगठनहरूका इन्चार्ज र सह(इन्चार्ज जिल्ला कमिटी अध्यक्ष र सचिवको व्यवस्थापन सँगसँगै पार्टीको नीति एवं नेतृत्वका विरुद्व लेख्ने, बोल्ने वा गतिविधि गर्नेहरूप्रति पार्टी विधानबमोजिम स्पष्टीकरण सोध्ने र कारबाहीको प्रकृया अघि बढाउने निर्णय गरेको पाइयो ।

सरकारका काम र उप–निर्वाचनको समिक्षा गर्दै १५ दिनभित्र एकता प्रक्रियाका बाँकी काम सम्पन्न गर्ने मात्र हैन पार्टी र सरकारका विरुद्व जनतामा भ्रम छर्ने गरी अनुशासन र पद्धति विपरीत बोल्ने, लेख्ने, पार्टी नीति विपरीत भेला बैठक नगर्ने । विधि र अनुशासनमा चल्ने शक्तिका रूपमा पार्टीलाई विकास गर्ने । अनुशासनहीन काम गर्नेलाई कारबाहीको दायरामा ल्याउने निर्णय पनि २०७६ पुष १० मा जारी अपानी(३ ले दियो । तर, यसको अबज्ञा गर्दै सामाजिक संजालका भित्ताहरू आज पर्यन्त पनि रंगीइ नै रहेको छ ।

२०७६ माघ १५ – १९ केन्द्रीय कमिटीको दोस्रो बैठकमा पार्टीले निर्णय मात्र गर्ने की निर्णय कार्यान्वयन पनि गर्ने भन्ने प्रश्न प्रति गहिरो ध्यानाकर्षण गर्दै १५ दिनभित्र एकीकरणका बाकी काम सम्पन्न गर्ने । निर्णय गरियो । पटक–पटक १५ दिने कार्य योजनाको निर्णय चै गरियो तर, कार्यान्वयन कहिल्यै भएन । सबै कमिटीहरूमा एक तिहाइ महिला सुनिश्चित गर्ने निर्णय गरियो तर, केन्द्रबाटै यसको पालना गरीएन । नेकपा पार्टीमा अध्यक्ष र सचिव मात्र राख्ने निर्णय गरियो तर, निर्णय धेरै समय टिक्न सकेन । बहुपदीय संरचनामा जाने कामको सुरूवात गर्दै संगठन विभाग प्रमुखलाई उपाध्यक्ष बनाउने निर्णय गरियो भनेर २०७७ माघ २८ मा जारी अपानी – ४ बाट गराइयो ।

२०७७ भदौ २९ मा पार्टीले अपानी – ५ जारी गर्यो । २०७७ असार १० बाट सुरू भएको पार्टी स्थायी कमिटीको बैठक २०७७ भदौ २६ मा सम्पन्न भयो । यो बैठक चलेको लामो समयका बीचमा नेकपा पार्टी झण्डै झण्डै टुक्राटुक्रा भयो । तर, अन्तमा पार्टी एकताको महत्त्वलाई आत्मसात गर्ने निर्णय गरियो ।

पद्धति र संस्थागत प्रणालीलाई सबल बनाउने । दुई अध्यक्षमा एउटाले पुर्णरूपमा पार्टी चलाउने अर्कोले पुर्णरूपमा सरकार चलाउने । दुबै पार्टीका सदस्यता विवरण असोज मसान्तभित्र एक गरी सक्ने र बाँकी रहेका एकीकरणका सबै काम असोजभित्रै सम्पन्न गर्ने । कार्तिक मसान्तसम्ममा सदस्यता नविकरण सक्ने र २०७७ चैत २५ – ३० एकताको महाधिवेशन गर्ने । तर, आजका दिनसम्म मेरो पार्टी सदस्यताको अवस्था केहो मलाई थाहा भएन । आजसम्म मेरो क्षेत्रमा प्रदेश कमिटी नै बनेको छैन ।

पार्टीमा कुनै पनि गुटगत गतिविधि नगर्ने निर्णय पार्टीमा पटक–पटक भयो तर, निर्णयको कार्यान्वयन तपाईंहरुबाटै भएन । सरकार चलाउने अध्यक्षले फटाफट सरकार चलाउनु भयो । पार्टीका कमरेडहरूलाई मन्त्री बनाउनु भयो । किन मलाई सोधिएन-पार्टी चलाउने अध्यक्षलाई जलन भयो ।

कर्णाली प्रदेश पार्टी कमिटीमा समस्या आयो । पार्टीले कर्णाली प्रदेश कमिटीका कमरेडहरूलाई केन्द्रमा बोलायो तर, समस्या समाधान भएन । कमरेडहरू फर्केर कर्णाली पुगेपछि पार्टी केन्द्रबाट पत्र लेखियो, त्यहाँ पार्टीको विधान किन मिचियो ? विधानमा भनिएको छ पार्टीका सर्कुलर, निर्देशनलगायतका पत्राचारमा पार्टीका दुबै अध्यक्षको दस्तखत हुनेछ । यो विधान पार्टीका अध्यक्षदेखि सामान्य पार्टी सदस्यसमेतले पालना गर्नु पर्ने हुन्छ । तर, आफैँले बनाएको विधान पार्टी केन्द्र आफैले पालना गर्दैन भने उसले भनेको अरू कसले मान्छ होला र ?

आफुँले गरेको निर्णय आफैंले पूरा गर्नु नपर्ने । मनपरेको मानिसलाई जिम्मेवारी दिन कसैलाई सोध्नु नपर्ने तर, भन्न चै कम्युनिस्ट पार्टी अनुशासितहरूको पार्टी हो भनेर भनिदिनु पर्ने । खै कस्तो पार्टी चलाउने जमर्को गरिदैछ । अचम्ममा पो परिदैछ ।

हिजो म जिल्ला कमिटीको सचिव रहेको समयमा कमिटीको सिफारिसमा व्यक्ति छान्ने, जिम्मेवारी दिने काम कता–कता भएको सम्झना छ तर, आज पार्टी कमिटीलाई वेवास्ता गर्ने, विधानतः आफ्नो सदस्यता नविकरणमा ध्यान नदिने, नेताको भक्तिभाव गाउने, चाकडी गर्नेहरू पार्टी सदस्यतालाई क्यास गर्दै अगाडि बढ्ने प्रवृत्ति बढ्दो छ । पार्टीमा पद्धति, सिष्टम भत्किदै जान थालेको छ । कार्यकर्तामा नैराश्यता पलाएको छ ।

पार्टीलाई पद्धतिमा हिडाउने, कमिटीलाई जिम्मेवार बनाउने, पार्टीमा सिष्टम बसाउने जस्ता कुरामा माथिबाटै पहल गरिएन भने पार्टी ठुलो भड्खालोमा पर्ने सम्भावना देखिन्छ । यसका लागि पार्टी केन्द्रका नेता, मन्त्री, सांसद जो जसले जसलाई जहाँ नियुक्ति दिन, दिलाउन चहानुहुन्छ दिनुस दिलाउनुस । तपाईहरूको निर्णयमा आजसम्म विमति जनाईएको छैन र जनाइने पनि छैन । तर यत्ति हो सम्बन्धित व्यक्तिलाई जिम्मेवारी दिनुपूर्व उसको सदस्यता रहेको जिल्ला कमिटीबाट सिफारिस ल्याउन चै भनी दिनुस । यसले पार्टीलाई पद्धतिमा लैजान सहयोग नै गर्नेछ भनेर पटक–पटक पार्टीसँग माग गरियो । तर, पूरा भएन ।

बरू माथीबाट उल्टै पार्टी कमिटी के हो र पैसा र चाकरी नै ठुलो कुरा हो । पैसा नहुने, अनि चाकडी र चाप्लिसु नगर्नेहरूले अब पार्टीमा नबसे पनि हुने भो पो भनियो, कि जस्तो लागेको छ । आफुँले गरेको निर्णय आफैंले पूरा गर्नु नपर्ने । मनपरेको मानिसलाई जिम्मेवारी दिन कसैलाई सोध्नु नपर्ने तर, भन्न चै कम्युनिस्ट पार्टी अनुशासितहरूको पार्टी हो भनेर भनिदिनु पर्ने । खै कस्तो पार्टी चलाउने जमर्को गरिदैछ । अचम्ममा पो परिदैछ ।

(लेखक तत्कालिन नेकपा एमालेका पेसागत संघका जिल्ला सचिव हुन्)