हामी सबैकाे संसारन्यूज

नेपाली आकाशमा बिहानपख एउटा तारा उदाएको छ । गणितीय बिज्ञान खगोल र ज्योतिषका दृष्टिकोणबाट पनि उच्च अर्थ राख्ने ७+८+९ =२४ को अर्थ बोध हुने साहित्यको नयाँ बिधा जन्म्यो । साहित्यको एउटा बिद्यार्थी कोहि हो र उ लेखनको चौराहामा उभिएको छ भने कुनै न कुनै बेला साइनोको सरल सरस बाटोमा अलिक पर त पुग्छ पुग्छ । मानविय स्वभाव हो सुन्दरताको पछि लाग्ने । साहित्यका यावत् बिधाको विचमा एउटा प्रष्टता र विशिस्टता बोकेको एउटा बिधा ‘साइनो’ जसको एउटा ट्रयाक खोल्ने काम सकिसकेको प्रतीत हुन्छ । प्राध्यापक श्री छायादत्त न्यौपाने बगरले स्थापना गर्नु भएको साइनो बिधा उच्चस्तरीय बिधाको रूपमा हेरिएको छ ।

भाव,सिल्पीचेत, शुद्धता र नेपालीपन देखिने गरि रचनागर्भ निर्माणले क्षेत्रगत वृत्त फराकिलो पार्दै छ । साहित्य लेखन यस्तो चुल्हो हो जहाँ कुन दाउरा छिटो बल्छ थाहै हुँदैन ।

कुन खुर्सानी धेरै पिरो छ थाहै हुँदैन ।

खुकुरी र कर्दको उखान फेल खान्छ ।

गुरु चेलाको विरासतनै नामेट हुने खतरा हुन्छ ।

तर पनि यात्रामा साथ र सहयोग रहि रहनु पर्छ ।

एक्लै कोहि कहिँ पुगिरहन सक्दैन ।

समयको प्रवाहमा स्थापनाको जस र अपजस पाए नपाएको कुरालाई लिएर, क्षेत्र र विधानका बिषयमा कुनै पनि विधालाई संकुचित पारिनु हुँदैन । किन कसरी भन्ने प्रश्न भन्दा पनि त्यसको सुन्दरतालाई हेरिनु साहित्य प्रतिको न्याय हुनेछ । स्थापना हुँदा या शुरुमा लेखिँदा ताकाको गति र रुचीले दिएको संख्यात्मक वृद्धि उत्साहजनक देखिन्छ ।

साहित्यमा उचनिचको मापदण्ड हुँदैन । एउटा रचना सरल या कडा हुनै सक्दैन किन पनि भने लेख्ने र पढ्नेहरुको विचमा हुने तालमेल नै ठूलो कुरा हो । कति साहित्यका रचना नबुझेर पनि मीठो मानेर सुन्ने हेर्ने र बुझ्ने कोशिश गरिन्छ । कम्तिमा छर्लङ्ग देखिन एउटा स्वरुपमा आउँनै पर्छ । दिनानुदिन लेखनको रुचि थपिनु स्वभाविक छ । कुनै विधा संग प्रतिस्पर्धा गर्न नभई आफ्नो विशिस्ट शैली र एउटा दर्हो आधार अक्षर पद संख्या हो । सात आठ नौ को हुने योगफल चौबीस नैट अक्षर गणना पहिलो शर्त हो भने क्षेत्र निर्धारणको दायरा फराकिलो देखिन्छ ।

भाव व्यंग्य र बिम्बको प्रचुरता हुने यस विधामा एउटा साइनो धेरै कोणबाट परिभाषित हुन सक्ने यसको सुगन्ध हो । लेखकिय क्षेत्र त बिस्तारित हुन्छ नै । चौबिस अनुच्छेदमा बयान गर्न सकिने कुरालाई चौबीस अक्षरमा समेट्न सक्नु यो विधाको बलियो पक्ष हो ।

वर्तमान पुस्ताको व्यस्ततामा लेखन र पठनका दृष्टिले समेत उत्तम मानिएको यस बिधालाई दिनानुदिन रुचाइको स्तर बढ्दै गएको छ ।

यसै सेरोफेरोमा साइनोका केही उदाहरणहरु,
प्रयोगको प्रयास
पल गन्दैछ यो घडी
आलोक यापन जीवन ।

कुराको कम्पनीमा
चरम आनन्द लिन
कुर्सीमा संसद शिविर ।

महत्व देखाउन
यी जुनकीरी झुल्किन्छन्
पग्लिन्छ्न् उज्यालोमा सदा ।

नेपाली ब्याकरणको शब्दनिर्माण प्रक्रिया अनुसार अक्षर र बर्णको गन्तिमा फरक देखिनु या अलमलिनु नपरोस् भन्ने ध्येयले फरक फरक देखिने साइनोको उदाहरण पेश गरियो ।

साइनोबारे अलिकति कुरा

कविताको उपविधा ‘साइनो’ सम्बन्धी सक्षिप्त चिनारी