हामी सबैकाे संसारन्यूज

रन्जना पराजुली लम्साल
बुद्धनगर, काठमाडौँ

‘कता हिँडिस् हौं बिर्खे ? देखेर पनि नदेखेझैँ ।’

झोक्रीएर निउरी पर्दै हिँडेको बिर्खे झस्कदै , ‘ए, माल्दाइ पो ।’

‘मुख पनि न्याउरो छ । कहिले पसल बन्द नगर्ने केटो । सन्चो त छस् ?’

‘खोइ माल्दाइ, सन्चो भनु कि बिसन्चो ।’

‘के भो भन्न, भनेपो थाहा हुन्छ ।’

जागीरे माल्दाइ, गाउँका सानादेखि ठुला सबैले माल्दाइ भनेर बोलाउथे । आफू जाती भएर सबैको भलो चिताउने माल्दाइ सर–सल्लाह दिन पछि पर्दैनथे । लगभग सत्तरी– पचहत्तर घर भएको गाउँमा अन्य पसलसङ्गै खाद्य पसल चाहिँ बिर्खेको मात्रै थियो । सकेसम्म सबै चिज पाइने भएपनि कुनै चिज नपाए अलिकति हिँडेर पल्लो गाउँ जानुपथ्र्यो ।

माल्दाइले निकैबेर केरकार गरेपछि ‘दाइ, म त डुब्ने भए । पसलले डुबाउन लाग्यो ।’

‘के भन्छ, पसल त राम्रै चलेको देख्छु त !’

‘चलेको छ दाइ, नचलेको होइन तर …।’

‘तर के ?’, बिचैमा माल्दाइको प्रश्न ।

‘व्याजमा ऋृण काढेर सामान भर्यो, सबै उधारो लान्छन् । पैसा माग्दा भोलि भोलि भन्दै आउनै छोडी पल्लो गाउँ धाउछन् अनि म डुबिन ।’

‘ए ! उधारो पाए भिड लाग्ने । खाएपछि पैसा तिर्न नजान्ने । यो मान्छेको जात साच्चिकै नहुने । नआत्ती बिर्खे, म एउटा सल्लाह दिन्छु ।’

‘कस्तो सल्लाह ? भन्नुन’, हतारियो बिर्खे ।

‘सुन् बिर्खे ! आफ्नो पैसा माग्न अप्ठ्यारो नमानि घरमै जा । मीठो बोलिले अलिअलि गर्दै दिनु भनेपछि कसो नदेलान् ।’

‘फेरि उधारो लगिहाल्छन् अनि जस्ताको तस्तै ।’

‘कति आत्तेको, अझ भन्न बाकी नै छ । त्यसपछि उठेको पैसाले टन्न सामान भरेर सुपथ मूल्यमा बेच पल्लो गाउँको भन्दा सस्तो तर घाटा चाहिँ नपर्नेगरि । अनि सुन् अझै महत्वपूर्ण कुरा ।’

‘के कुरा दाइ ?’

‘भित्तामा “आज नगद भोलि उधारो ’ लेखेर झुण्ड्याउनचाही नबिर्सी नि !