हामी सबैकाे संसारन्यूज

काठमाण्डौं सहरमा जनताको घरजग्गा भत्काएर चौडा बनाइएका सडकहरू गाडी नचल्दा सुन्दर र गाडी चल्दा कुरूप देखिन्छ ।

यी सडकहरू साईकल चढ्ने र पैदलयात्रुका निम्ति सकस र काल हुन् । चौडा बनाईएका वा भएका सडक पेटी बाईक पार्किंग एरिया र खुद्रेपसलको अतिक्रमित आगन हुन् ।

शहरी सडक र यातायात व्यवस्थापन गर्ने नेपालमा कुनै सरकारी बिज्ञ संस्था वा कार्यालय आजसम्म स्थापना भएको छैन– मानौं यस्ता काम जसले पनि कान्छी औंला घुमाएरै गर्न सक्छ । सवारी र सडक ब्यवस्थापन पुलिसको सिट्ठीको भरमा काम चलाईदै छ ।

सडक विभाग, भवन विभाग र यातायात व्यवस्था विभाग सहरी पूर्वाधार संरचना र यातायात व्यवस्थापनका निम्ति हैन, कसैले डिजाईन गरेको निर्माणको ठेक्का लगाउने काम गर्न वा लाईसेन्स दर्ता गर्न मात्र गठित निकाय हुन् । न त ती सहरी व्यवस्थापनका निम्ति स्थापना भएका हुन्, न तिनमा बिज्ञता र बिज्ञ नै छन् ।

त्यसमाथि प्रदेश र स्थानीय सरकारहरूका आफ्ना क्षेत्राधिकारमा त्यस्ता उपयुक्त संस्थाहरू जन्मन र बामेसर्न नै बाँकी नै छन् । अनन्तकालसम्म नेपालीले धैर्य गर्दै जीवन गुजार्नु नपर्ने विकल्प कसैले दिने संभावना क्षितिजमा पनि देखिदैन ।

शहर बिकास तथा ब्यवस्थापन भनेको सवारी यातायात ब्यवस्थापन नै हो । सहरभित्र संरचना बनाउदा कसरी सवारी आवागमन हुनेछ ? कहाँ कति दबाब पर्नेछ ? सवारी जाम हुने छ वा छैन ? कस्ता कस्ता ठाउमा मानिसको भीड लाग्न गएर सहर निस्सासिने वा ठप्प हुनेछ ?-यी कुराहरू हेर्नुपर्ने हुन्छ । जता खाली जमिन भेटायो त्यता गगन चुम्मी, ब्यापारिक मल, सरकारी भवन, दरवार वा भ्युटावर ठड्याउदै मानिस र गाडीहरूको थामिनसक्नु, अचाक्ली भीड बढायो र यसलाई नै बिकास हो भन्ने मतिका महारोगी स्थानीय तथा केन्द्रीय नेताहरूको राज र जमाना छ ।

शहरको बिकास यातायात प्रणाली स्मार्ट पार्नु नै हो । पुराना सहरहरूमा नयाँ संरचना बनाउन संभव तथा उपयुक्त हुदैन । तर, सरकार वा जनताले कुनै नयाँ संरचना बनाउछ भने यातायातमा त्यसको असर र त्यसका नकारात्मक असरको रोकथामबारे पूर्ण पूर्वअध्ययन र समाधानको उपाय समावेश गरिएको रिपोर्ट लिएकै हुनुपर्छ । त्यसकै आधारमा सहर बिकास गरिनुपर्छ । नभए सहर कुरूप, नर्कमय, अपराधको केन्द्र बन्दै जान्छन् । नेपालका सहरहरू, पोखरा वा भैरहवा बाहेक, अरू झन् झन् खराब बनेको देखिदैछ ।

तर, नेताहरू आफै बिकासे रोगी भएपछि मुलुक र शहर निरोगी कसरी हुन्छ त हँ ?

उपाध्ययाय, नेपाल सरकारका पूर्वसचिव हुन्

विश्वमा ठेक्काको विधि र नेपालमा ब्यवहार