हामी सबैकाे संसारन्यूज

साईप्रस भूमध्य सागरमा अवस्थित एक टापु मुलुक हो । पूर्वी युरोपमा पर्ने यो मुलुक भूमध्य सागरको तेस्रो सबैभन्दा ठूलो टापु हो । जसमध्ये नेपाली मूलका १२ हजार जति मानिसहरू छन् । उक्त जनसंख्यामध्ये ८ हजारजति कामदार भिसा र ४ हजारको हाराहारीमा विद्यार्थी भिसामा आएका मानिसहरू छौं ।

एकवर्ष अघि साइप्रस आएका गोरखा विशाल गुरुङ यतिखेर घर न घाटको झैं भएका छन् । डेलिभरीको काम बल्लतल्ल पाएका उनी अहिले कोरोना भाइरस कोभिड–१९ को प्रकोप बढेसँगै समस्यामा परेका हुन् । यस्तै कहिलेकाहिँ पेन्टिङको काम गर्दै आएका नरेन्द्र पनि चिन्तामा छन् । कोरोनाको प्रकोप बढेसँगै उनी खाना खाने, घरभाडा र कलेजको शुल्क तिर्ने पैसा कसरी जुटाउने भनेर चिन्तित भएका छन् । साइप्रसमा ठण्डीयाममा त्यति काम पाउदैन । गर्मी चढेसँगै पर्यटक बढ्लान् र काम पाइएला कि भन्ने आशमा रहेका आप्रवासी नेपालीलाई कोरोना अभिषाप भनेको छ । साइप्रस पर्यटकीय मुलुक भएकाले होटेल र रेस्टुरेन्टको देशको अर्थतन्त्रमा ठूलो योगदान छ । तर कोभिड १९ को प्रभावले गर्दा गर्मी लागे पनि यी क्षेत्र खुल्न नसक्दा दर्जनौं नेपाली कामविहीन भएका छन् । ‘अब काम हुन्न भनेर साहुले बिदा दियो । होटेल रेस्टुरेन्टमा काम खोजौं टुरिस्ट नआएर चलेका छैनन् । पैसा कमाउन आएको उल्टो घरबाटै पैसा मगाएर खानुपर्ने भयो ।’ एक पीडितले गुनासो गरे ।

उनी जस्ता हजारौं नेपाली विद्यार्थीको जीवन दिन प्रतिदिन कष्टकर बन्दैगएको छ साइप्रसमा । ‘गर्मीयाम आउदै छ म जस्ता हजारौं विद्यार्थीको अवस्था चिन्ताजनक रहेको छ र भोलि के खाने कसरी भाडा तिर्ने भन्ने अज्ञात भयले भित्रि पिरोलिएको छ ।’ ती विद्यार्थी गुनासो गर्छन् ।  त्यसो त कोरोनाको मार साइप्रस मात्रै होइन युरोपभरिकै नेपालीलाई परेको छ । यही अवस्था अझै केही सातासम्म चलेमा फ्रान्स, इटाली, पोर्चुगल, जर्मनी, अष्ट्रिया, स्विजरल्याण्डलगायतका दर्जनौं देशमा नेपालीहरूको अवस्था कठिन हुने देखिन्छ ।

कोरोनाको असरबाट नेपाली विद्यार्थी अझ धेरै समस्यामा परेका छन् साइप्रसमा । साइप्रसमा हाल लगभग चार हजार नेपाली विद्यार्थी विभिन्न कलेजमा अध्ययनरत छन् । ती बिद्यार्थीले सेमेस्टरपिक्षे ७० युरो कलेजलाई रजिस्ट्रेसन शुल्क बुझाउनुपर्छ भने कसैको भिसा नवीकरणको लागि पैसा तिर्नुपर्ने हुन्छ किनभने धेरैजसो विद्यार्थी गर्मीमा काम पाइन्छ भनेर कलेज को शुल्क बुझाउँछन् । सानो कोठा भाडामा लिए पनि महिनाको कम्तीमा पनि एक सय युरो माथि तिर्नुपर्छ । अधिकांश विद्यार्थीले विभिन्न होटेल, रेस्टुरेन्ट,बारमा काम गर्छन् । विद्यार्थीहरूलाई दिनको दुई घण्टा मात्रै पार्टटाइम काम गर्ने अनुमति हुन्छ । तर दैनिक खर्च र कलेजको शुल्क तिर्न तिनले रोजगारदातासँगको सहमतिमा पूर्णकालीन कामदारका रूपमा काम गर्छन् । साइप्रस सरकारले प्राय स्कुल, कलेज, सपिङ्ग मल, पसलहरू सिनेमाहल, थिएटर, लाईब्रेरी, क्यासिनो तथा बेटिङ सेन्टर (बाजी लगाउने ठाउँ), पुरातात्विक स्थानहरू, डिपार्टमेन्ट स्टोर, थिम पार्क सङ्ग्रहालयहरू, क्याफे तथा कफी सफ, होटेल र रेस्टुरेन्टर बारहरू अनिश्चितकालका लागि बन्द गरिदिएपछि तिनमा काम गर्ने कामदारहरूको अवस्था नाजुक देखिएको छ ।

खड्का भन्छन्, ‘होटेल रेस्टुरेन्ट नै बन्द भएपछि अब कलेजको शुल्क कसरी तिर्ने भन्ने भएको छ । व्यवसाय नै बन्द भएपछि साहुले पनि पैसा दिने कुरो हुन्न । धेरै समय बन्द भयो भने त हामीले कोठा भाडासमेत तिर्न सक्ने अवस्था छैन । हामी जस्ता हजारौं विद्यार्थीको त बिजोगै हुनेवाला छ । उसै त दयनीय अवस्थामा रहेका नेपाली विद्यार्थीहरू अब झन् बिजोगै हुन सक्छन् ।’

गैर आवासीय नेपाली संघ एनआरएनए साइप्रसका सचिव पुरन थापा जापानी परिकार सुशीका राम्रा कुकरसेफ हुन । तर कोरोनाको प्रभावले रेस्टुरेन्ट सुनसान भएपछि यतिखेर बन्द कोठामा छन् उनी पनि । मासिक राम्रै कमाउने उनी अब के हुन्छ भन्ने चिन्तामा छन् । कोभिड–१९ को प्रभावले ग्राहकहरू स्वात्तै घटेपछि सो रेस्टुरेन्ट बन्द भएको छ र कोरोनाको त्रासपछि मान्छे छिर्नै छोडेका छन् ।
‘व्यापार नभएपछि के रित्तो होटल कुर्ने भनेर मेरो साहुले र यताको सरकारले बन्द गरेको छ । यस्तो अवस्थामा धेरै नेपाली पर्न सक्छन् ।’ उनले भने । होटल बन्द भए पछि साहुले पैसा दिन्छ कि दिँदैन भन्ने प्रश्नमा उनेले भने–“सरकारी कानुनअनुसार रीत र्पुयाएर काम गरेकाहरूलाई पनि सरकारले दिने घोषित तलबको ६० प्रतिशतमात्रै हो । ६० प्रतिशतका दरले मासिक करिब चारसय युरो आउला । त्यति तलबले त परिवार धान्नै पुग्दैन ।’ रोजगारदाता इमान्दार परे उसले आफ्नो कर्मचारीलाई दिन्छ । इमानदार नपरे रोजगारदाताले नै खाइदिन्छ । ‘सबै साहु इमानदार हुँदैनन् । साहु राम्रो परे त देला । नदिए मुद्दामामिला गरेर असुल्न नेपालीले कानुन जान्दैनन् । ग्रीक भाषा जान्दैनन ।’ थापा भन्छन् ।

साइप्रसमा कोरोना भाइरसको प्रकोप बढेसँगै अवैतनिक नेपाली बाणिज्य दूतावास साइप्रसले यसलाई कसरी हेरेको छ र कसरी लिएको छ भन्ने हाम्रो चासो हो । किनभने हामी १२ हजार भन्दा बढी नेपालीहरू साइप्रसमा बसोबास गर्छौ र यहाँ रहेका संघसंस्था यसबारे कत्तिको जानकार छन त यो भने हामीसबैको चिन्ताको विषय हो । यसरी नै यो महामारी लामो समय नियन्त्रण भएन भने हाम्रो नेपाली समुदायले गम्भीर आर्थिक र सामाजिक संकटको सामना गर्नुपर्ने देखिन्छ ।

हामी सामाजिक अगुवाहरू, एनआरएनए लगायत नेपाल र नेपालीको लागि खोलिएका बिभिन्न संघसंस्थाहरूले आउन सक्ने जटिल संकटको बेला एकताबद्ध भएर कसरी सामना गर्ने भन्ने बहस छलफल गर्नु आबस्यक देखिन्छ ।

चीनमा कम हुँदै गएको कोभिड १९ को प्रकोप युरोप र अमेरिकाभने बढ्दै गएको छ । आइतबार मात्रै इटालीमा ३६८ जनाको मृत्यु भएको छ । सोमबार दिउँसोसम्म इटालीमा एक हजार ८ सय २०, स्विजरल्यान्डमा १४ र जर्मनीमा १३ जनाको र साइप्रस ३३ जनालाई सो रोग देखिएको छ ।