हामी सबैकाे संसारन्यूज

रेखा जग्गा सम्बन्धि कामको सिलसिलामा जिल्ला अदालतमा गएकी थिइन् । आफ्नो वकिल ठिक समयमा नआइपुगेको कारण समय बिताउन गाह्रो भएकोले अदालतमा यता उता डुल्दै थिइन् उनी । अचानक रेखाको नजर कैदी कक्षमा पुग्यो । त्यहाँ हातमा हथकडी लगाएर राखिएका धेरै कैदीहरु थिए तर रेखाको नजर एक अधबैसे महिलामा गएर टक्क रोकियो । झ्यालनेर दुब्ली काली झट्ट हेर्दा रोगी जस्ती देखिने महिला मैलो धोतीको सप्कोले आसुँ पुछ्दै सुक्क–सुक्क रुदै थिइन् । कोठा भित्र जाने अनुमति थिएन, त्यसैले रेखा त्यहि झ्याल छेउमा गएर महिलालाइ बोलाइन् ।

दिदी हजुरको नाम के हो ?

महिलाले भनिन–सुन्तली ।

यहाँ कुन गल्ति अपराध गरेर आउनुभएको अथवा ल्याइएको हो नि ?

सुन्तली दिदिलाई रेखाले बडो प्रेमपूर्वक सोधीन् ।

सुन्तलीले मुख घोप्टो पारेर भुइमा हेर्दै जवाफ फर्काइन्– मैले चोरी गरेकी थिए बहिनी ।

ओहो चोरी ? के चोरी गर्नु भएको थियो ? रेखाले आश्चर्यजनक शैलीमा सोधीन् ।

‘अन्नको बोरा चोरेको थिए’ सुन्तलीले छोटो जवाफ फर्काइन् । रेखाको जिज्ञासा झन् बढ्दै गयो अनि फेरि सोधिन्– ‘दिदी कति अन्न थियो त्यो बोरामा ?’ ‘दश किलो जति चामल र चार किलो जति पिठो थियो ।’ सुन्तलीले सुक्क सुक्क सिंगान पुछ्दै भनिन् ।

‘दिनभरी काम गरेको भएपनि त्यति अन्न किन्ने पैसा कमाउन सक्थेउ, फेरि चोरी किन गर्यौ ? चोर्नु नराम्रो आदत हो दिदी त्यति अन्न चोरी गर्दा हथकडी लगाएर अदालत आउनु पर्यो चोरी गर्नुको कारण के थियो दिदि ?’ रेखाले फेरि सोधीन् ।

श्रीमान बितिसक्नु भयो । उहाँ साहुको घरमा काम गर्नु हुन्थ्यो । एकदिन खेतमा पानी लगाउन जाँदा सर्पले टोक्यो उपचार गर्ने पैसा थिएन । साहुसँग माग्दा ‘अब तँ मरीस् भने मेरो ऋण कसले तिर्छ, तेरी स्वास्नी रोगी छ’ भनेर एक पैसा दिएनन । गाउँमा गुहार मागियो कसैले सहयोग गरेनन् अनि बित्नुभयो ।

सुन्तलीले सुक्क–सुक्क रुँदैरुँदै भनिन्–म केहि दिनदेखि बिरामी थिए । काम गर्न नसक्ने गरि थला परेकी थिए । घरमा स–साना छोराछोरी छन् । खानको लागि अन्नको एक दानासम्म थिएन । छोराछोरीको पेट भर्न म बल्ल–बल्ल उठेर भिख माग्न मन्दिरको छेउमा बसेको थिए । तर, मन्दिरमा पूजा गर्न आउने जतिले सिसाको बोतलभरी दूध फलफूल ल्याएर मूर्तिमाथि चढाए मलाई कसैले हेर्दा पनि हेरेनन् । एक पैसा कसैले दिएनन मूर्ति माथि बगाएको दूध अबिरमा मिसिएर रातो खोला झैँ बगिरहेको थियो अनि म भोकले मर्नै लागेको थिए । मन्दिरको नजिकै पसल रहेछ, एकजना व्यक्तिले त्यहि अन्नको बोरा किनेर ल्यायो र मन्दिरको गेटमा राख्यो र आफूभित्र दर्शन गर्न गयो । अलिपर एक बालक चिच्याई–चिच्याई रोएको देखे, अनि मैले घर छोडेर आएका स–साना छोराछोरी सम्झे उनीहरु पनि भोकले यसरि नै रोएका होलान् भन्ने लाग्यो । पापी पेटको लागि मैले दाँया बाँया सहि गलत केहि नसोचि त्यहि अन्नको बोरा समातेर घरतर्फ जादै थिए पुलिसले समात्यो र मलाइ नजिकको चौकीमा ल्यायो ।

सुन्तलीको कुरा सुनेर रेखाको आखाँ रसाए लामो स्वास फेरीन् र भनिन्–अनि हजुरको श्रीमान कहाँ हुनुहुन्छ ? चौकीमा छोराछोरी लिएर छुटाउन आउनु भएन ? श्रीमान बितिसक्नु भयो । उहाँ साहुको घरमा काम गर्नु हुन्थ्यो । एकदिन खेतमा पानी लगाउन जाँदा सर्पले टोक्यो उपचार गर्ने पैसा थिएन । साहुसँग माग्दा ‘अब तँ मरीस् भने मेरो ऋण कसले तिर्छ, तेरी स्वास्नी रोगी छ’ भनेर एक पैसा दिएनन । गाउँमा गुहार मागियो कसैले सहयोग गरेनन् अनि बित्नुभयो । छोरा छोरी चौकीमा आएर सबै कुरा भनेका थिए हामि गरिवको कुरा कस्ले सुन्थ्यो र बहिनी छोराछोरीको भोक मेटाउँछु भनेर चोरी गर्दा मलाई एक सालको सजाय तोकियो भन्दै सुन्तली जोडले रुन थालिन् ।

सुन्तलीलाइ सान्त्वना दिनको लागि रेखासंग कुनै सब्द थिएन । नरुनुस दिदी आफुलाई सम्हाल्नुस भनेर रेखा अदालतको बाहिर निस्कीन र बगैचाको कुर्चीमा थचक्क बसीन् । सुन्तलीको कथा सुनेर मनभरी अनेक प्रश्न खडा भए उनमा । देशको दरिद्रता र यिनी निरिह गरिवहरुको दुःख कष्ट हटाउने कुनै उपाय छैन ? एकै देशका जनता हामि सबैको खाने लगाउने समान अधिकार त हुनुपर्ने नियम कानुन सबैलाई बराबर हुनुपर्ने तर त्यस्तो छैन । भ्रष्टाचार गरेर रातारात अरबपति हुने, चोरी तस्करी गर्ने, कलिला मुनाजस्ता छोरी चेलीको बलात्कार गर्ने जस्ता असती पापी यहि समाजमा सम्मानित भएर हिडेका छन् । भोको पेटको लागि अन्न चोरी गर्दा सुन्तली जस्तालाई जेलको सजाय भएको छ ।

स–साना छोराछोरीलाइ एक्लै अलपत्र पारिदिएको छ नेपालको अन्धो कानुनले जो गरिव छ, असक्षम छ उसैलाई कानुन लाग्छ । हुने खाने धनी सम्पन्नसालीको लागि अलग नीति नियम र सिद्धान्त छ, धिक्कार छ नेपालको कानुन । जून सरकार आए पनि दुःखी गरिव मजदुरको अवस्था फेरीएन । राज्यले गरिवी निवारण गर्न सकेन । उसैमाथि बिश्वब्यापी रुपमा फैलिएको यो कोरोनाको सब भन्दा बढी असर गरिवलाइ नै परेको छ । कहिले आउने रैछ र गरिवको दिन ? सोच्दा सोदै रेखा अर्कै दुनियाँमा पुगिन् । जँहा विभेद रहित सभ्य समाज हुन्छ सरकार हुँदैन नेता हुदैनन् सबै जनताले रोजगार पाउँछन् । सबै जनताको, सबै कुराको बिमाको व्यवस्था गरिएको हुन्छ । बेरोजगारीलाई बेरोजगार भत्ता उपलब्ध गराइएको हुन्छ । रोगीलाई निःशुल्क उपचार गरिन्छ । जति पनि राज्यको स्रोतसाधन छन् समान हुन्छन्, त्यो दुनियाँको कल्पनामा डुबिरहेकी थिइन रेखा ।

अचनाक पछाडीबाट आवाज दिंदा झस्किन । ‘रेखा जी हजुर यहाँ पो बस्नु भएको रैछ कति पटक फोन गरे उठाउनु भएन अब फर्कन्छु भनेर हिड्दै थिए हजुरलाई देखे ।’ रेखाका वकिलले भने । ओहो पदम जी, माफ गर्नु होला, मैले फोनको रिंग बजेको सुनिन ल जाउँ जग्गाको मन्जुरी नाम सम्बन्धि काम सकौ भन्दै दुवै जना अदालत भित्र पसे । केहि समयमा सबै काम सकियो वकिललाइ फिस बुझाएर धन्यवाद दिंदै बिदा मागिन् । अदालतबाट फर्किनु अघि सुन्तलीलाइ भेटिन् रेखाले ।

उनका अबोध छोराछोरीको हेरचाह गर्ने बचन दिएर घर फर्कीन रेखा, सुन्तली अहिले खुसीका आसुँ पुछ्दै सन्तोषको सास फेरिन् ।

रेखा भने सुन्तलीका आखाँबाट खुसीका आसुँ बर्सिदा केहीबेर अघि आफुले देखेको साम्यवादी व्यवस्थाको सपना सम्झेर एक्लै मुसुक्क हाँसिन् । यी जिउंदै मरेका नेताले के ल्याउथे र बरै साम्यबादी व्यवस्था । दुःखी गरिव निमुखा जनताको खुन पसिना चुस्न पल्केका नामर्दहरु यस्तै के के भटभटाउंदै मूल गेटबाट बाहिर निस्किन् । बाटोभरि मनमा अनेक तर्क बितर्क खेलाउंदै घर पुगिन् । अनि अठोट गरिन्, सुन्तलीका मात्र होइन सुन्तलीजस्तै हजारौ लाखौ आमाका सन्तानलाइ आश्रय दिन पालन पोषण गर्न र शिक्षा दीक्षा दिनको लागि बालआश्रम खोल्ने र आश्रमको नाम ‘ह्याप्पी होम राख्ने ।